Δονούσα, το απόλυτο ησυχαστήριο

 

Δονούσα ή Ντενούσα ή Στενόζα ή Σπινόζα ή Viridem: είναι το πιο απομακρυσμένο νησί των Μικρών Κυκλάδων. Ίσως γι’ αυτό το διάλεξε ο Διόνυσος για να κρύψει εκεί την Αριάδνη, ίσως γι’ αυτό όσοι το επισκέπτονται δηλώνουν ερωτευμένοι. 

Φιλόξενη, πολυποίκιλη και αυθόρμητη, η Δονούσα, κόντρα στο ρεύμα που επικρατεί στα πολυσύχναστα τουριστικά θέρετρα, προσφέρει την αυθεντικότητα, την ηρεμία και την απλότητα, που κάποτε ήταν συνώνυμα με τις διακοπές στις Κυκλάδες.

H ιστορία της μακρά και σκοτεινή. Αρχαιολογικά ευρήματα στο Βαθύ Λιμενάρι που χρονολογούνται από τη Γεωμετρική εποχή, μαρτυρούν πως οι αιώνες στη Δονούσα πέρασαν γρήγορα. Συμμέτοχος του κυκλαδικού πολιτισμού, πολύ κοντά στην Κέρο (όπου έχουν βρεθεί τα διάσημα ειδώλια του "αρπιστή” και του "αυλητή”), η Δονούσα αναφέρεται ως τόπος εξορίας κατά τη Ρωμαϊκή περίοδο, ως κρησφύγετο πειρατών αργότερα και, στις αρχές του 1800, ως τόπος θερινής διαμονής βοσκών από την Αμοργό. Λένε πως στα νεότερα χρόνια πρωτοκατοικήθηκε γύρω στα 1830, μα οι πληροφορίες είναι λιγοστές και οι μνήμες, που σώζονται από στόμα σε στόμα, θαμπές πια στα κουρασμένα μάτια των γερόντων που κοντεύουν τον ένα αιώνα ζωής.

Προσφέρεται για όσους θέλουν πραγματικά να ξεφύγουν από τους γρήγορους ρυθμούς της πόλης και κερδίζει αμέσως τον επισκέπτη με την αυθεντική ομορφιά της. Στο νησί υπάρχουν τέσσερις οικισμοί, ο κάθε ένας από τους οποίους έχει να προσφέρει κάτι διαφορετικό στον επισκέπτη.

Ο Σταυρός ή Κάμπος είναι ο κύριος οικισμός του νησιού, εδώ βρίσκονται όλες οι υπηρεσίες του νησιού. Σημείο αναφοράς αποτελεί η εκκλησία του Τιμίου Σταυρού χτισμένη το 1902 και η εκκλησία της Παναγίας χτισμένη στην κορυφή του λόφου το 1908.

Η Μεσσαριά με χαμηλά παραδοσιακά κυκλαδίτικα σπίτια και έμβλημά τους δύο ανεμόμυλους. Φημισμένη παραλία στην περιοχή είναι η βοτσαλωτή Βαθύ Λιμενάρι. Στο ακρωτήρι πάνω από την παραλία βρίσκονται και τα απομεινάρια γεωμετρικού οικισμού.

Το Μερσήνι είναι ένας άλλος οικισμός οι λιγοστοί κάτοικοι του οποίου έχουν ως κύρια απασχόληση την κτηνοτροφία. Δυο από τα σημαντικότερα αξιοθέατα του νησιού βρίσκονται εδώ. Το ένα είναι η βρύση με τον αιωνόβιο πλάτανο, και το άλλο το Λιβάδι η αμμώδης παραλία με τα μοναδικά γαλαζοπράσινα νερά. Η παραλία συνδέεται με το χωριό μέσω σηματοδοτημένου μονοπατιού (διαδρομή 3). 

Η Καλοταρίτισσα είναι ο πιο απομακρυσμένος οικισμός του νησιού. Τα χαμηλά σπίτια στέκουν κάτω από τον επιβλητικό όγκο του βουνού Πάπας. Ο οικισμός έχει τρεις παραλίες, όλες διαφορετικές μεταξύ τους. Το Σαπουνόχωμα, παραλία με βότσαλα, το Βλυχό, αμμώδης παραλία και η Μέσα Άμμος ή Τρυπητή, πιο απομονωμένη από τις άλλες. Στην Καλοταρίτισσα φτάνει κανείς από τον Σταυρό και μέσω σηματοδοτημένου μονοπατιού (διαδρομή 1) διάρκειας 1h και 30min.

Τέλος υπάρχει και η περιοχή του Κέδρου με την παραλία. Στην περιοχή λειτουργούσαν κάποια από τα μεταλλεία του νησιού. Διακρίνεται ακόμα η διαδρομή που έκαναν τα βαγονέτα με το μετάλλευμα προς την παραλία καθώς και οι θέσεις των στοών. Στον κόλπο του Κέδρου διακρίνεται επίσης μέρος από το ναυάγιο γερμανικού πολεμικού πλοίου, από την περίοδο του Β΄παγκοσμίου πολέμου.

Τη Δονούσα θα τη γνωρίσετε πραγματικά μέσα από τα μονοπάτια της και κάνοντας το γύρο των ακτών της. Η τουριστική υποδομή, που τα τελευταία χρόνια εξελίσσεται, καλύπτει προς το παρόν τις ανάγκες του νησιού, ενώ δεν έχει αλλοιώσει ούτε στο ελάχιστο την αυθεντικότητά του.

Γιορτές - πανηγύρια: Τα πανηγύρια στη Δονούσα είναι ιδιαίτερη εμπειρία. Το μεγαλύτερο πανηγύρι του νησιού γίνεται τον Δεκαπενταύγουστο στον Σταυρό όπου γιορτάζει η εκκλησία της Παναγίας. Μεγάλο πανηγύρι στο Σταυρό, γίνεται επίσης και την παραμονή της «Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού» που είναι και πολιούχος του νησιού. Το απόγευμα της παραμονής της 14 Σεπτεμβρίου, τελείται στην εκκλησία εσπερινός και στη συνέχεια προσφέρεται άρτος, κρασί και ρακί στο προαύλιο, ενώ στην αίθουσα του πνευματικού κέντρου της εκκλησίας σερβίρεται το παραδοσιακό πατατάτο. Ακολουθεί γλέντι στο λιμάνι με ζωντανή παραδοσιακή μουσική και χορό. Ανήμερα το πρωί του Σταυρού μετά τη θεία λειτουργία γίνεται περιφορά της εικόνας του Σταυρού. Στη συνέχεια ένας ντόπιος κρατώντας την εικόνα μπαίνει σε όλα τα καΐκια και τις βάρκες που βρίσκονται στο λιμάνι για ευλογία. 

Ξεχωριστή ομορφιά έχει το πανηγύρι της Αγίας Σοφίας στις 17 Σεπτεμβρίου στο Μερσήνι. Μετά την πρωινή λειτουργία μοιράζεται άρτος και φαγητό (κρέας βραστό) στην αυλή της εκκλησίας και στην συνέχεια συγκεντρώνονται όλοι στην γραφική τοποθεσία με την πηγή που αναβλύζει κάτω από τον πλάτανο, όπου ακολουθεί γλέντι με μουσική, χορό, άφθονο κρασί και ψητούς μεζέδες.

Πως θα πάτε: Με πλοίο μετά από 7 ώρες ταξίδι και έχοντας κάνει στάση στην Πάρο και τη Νάξο, φτάνετε στο νησί στις 12.30 -1.00 τη νύχτα. Το ταξίδι είναι εμπειρία με η χωρίς μποφόρ.

Η Δονούσα το χειμώνα κοιμάται νωρίς και ξυπνάει νωρίς – όπως ο ήλιος. Μα το καλοκαίρι δεν κοιμάται σχεδόν ποτέ. Μια τα καράβια που φτάνουν τα μεσάνυχτα, μια τα γλέντια που σε κάνουν να ξεχνάς τον χρόνο.