H Υεμένη της μαστούρας και του καλάσνικοφ

 

Άνθρωποι παθιασμένοι με ξεχωριστές συνήθειες. Τοπία γεμάτα εναλλαγές που συναρπάζουν. Ιστορία πλούσια,  που ξεκινά τουλάχιστον χίλια χρόνια πριν από τη γέννηση του Χριστού.

Ωστόσο απολιθώματα ερπετού δείχνουν ζωή 165 εκατομμυρίων ετών, ενώ οι πρώτοι κάτοικοι έφτασαν εδώ από την Αφρική 40.000 χρόνια πριν. Ο μύθος πάλι λέει ότι ο γιος του Νώε, ο Shem, μετά τον Κατακλυσμό, σε υψόμετρο 2.200 μέτρα, ίδρυσε την πρωτεύουσα Σανά. Γι αυτό και επονομάζεται «η πόλη του Shem». Για κάποιους άλλους είναι το «μαργαριτάρι» της Αραβίας και για την UNESCO η «πολιτισμική κληρονομιά της ανθρωπότητας».

Η Βίβλος και το Κοράνι μιλάνε για μια χώρα ονειρεμένη, το βασίλειο της βασίλισσας του Σαβά, των Κατσαμπάν, Χιμιάρ και Χαντραμούτ.  Τον 1ο αι. π.Χ. ένας Έλληνας την ονόμασε «Ευδαίμονα Αραβία», όταν αντίκρισε τις πράσινες κοιλάδες της και το φυσικό της πλούτο. Από τότε αμέτρητοι εξερευνητές και κυνηγοί του ονείρου έφτασαν εδώ, ενώ παραμύθια από τις «Χίλιες και μία νύχτες» μπερδεύουν το μύθο με την πραγματικότητα, τυλίγοντας την Υεμένη με ένα γοητευτικό πέπλο μυστηρίου.

Η Σανά, η πρωτεύουσα της χώρας είναι από τα μεγαλύτερα ανοιχτά μουσεία του κόσμου. Η πόλη με τα 50 τζαμιά και τις 40 αγορές κάποτε ήταν περιτριγυρισμένη με τείχη και πύργους. Χτισμένα προς τα τέλη του 2ου αι. μ.Χ. κάποια από αυτά στέκουν ακόμη, όπως η πύλη Μπαμπ αλ Γιαμέν.

Στο Άντεν λένε έριξε ο Νώε την Κιβωτό. Ίσως γι’ αυτό στην Υεμένη είναι σαν να ζεις στην εποχή  της  Παλαιάς Διαθήκης. Θαρρείς και δεν  έχει αλλάξει τίποτα από τότε.

Όλοι δείχνουν πολλοί χαλαροί. Κανείς δε φαίνεται να βιάζεται να κάνει κάτι. Οι περισσότεροι είναι πολύ χαρούμενοι, ζεστοί και πολλοί φιλικοί με τους ξένους. Το μόνο τους μειονέκτημα είναι πως έχουν μάθει να ζουν με τη βρωμιά.

Ζέστη, σκόνη, κορναρίσματα, όλοι φωνάζουν μεταξύ τους, μια τρέλα.

Χώρα του καφέ παλιά, τώρα όλοι πίνουν μόνο τσάι. Το πολύ να πιούν ένα καφέ το πρωί. Μετά το απογευματινό κάτ, πίνουν τσάϊ  δίπλα στη γυναίκα, μιλάνε λιγάκι και η συζήτηση καταλήγει σε διαπραγματεύσεις για να πάνε στο κρεβάτι.

Σπίτια μου φτιαγμένα από πηλό

15 χιλιόμετρα από τη Σανά, στην εύφορη κοιλάδα Wadi Dhahr υπάρχουν αρκετά μικρά χωριά.  To Shibam θεωρείται το «Μανχάταν της ερήμου» με τους 500 χωμάτινους ουρανοξύστες του. Είναι κατασκευασμένοι σε παραδοσιακό στυλ από κλαδιά δέντρων, πέτρες, χοντρό αλάτι, τριμμένο χαλίκι λάβας ανακατεμένο με κιμωλία και άμμο.

Σήμα κατατεθέν της περιοχής αλλά και όλης της Υεμένης το Dar al Hajar γνωστό και ως Παλάτι του Βράχου. Είναι 5όροφο, χτίσθηκε το ’30 πάνω σε προϊστορικά ερείπια για θερινή κατοικία του ιμάμη.

Τα σπίτια στην Υεμένη είναι το υπ αριθμ. «1» αξιοθέατο. Σε χρώμα λευκό η ώχρας είναι φτιαγμένα από πέτρα, λάσπη, άχυρο, πλίνθους και τούβλα με τέτοιο τρόπο που να αντέχουν στο χρόνο. Τα αρχαία σπίτια στη Sana΄a έχουν ηλικία 7 αιώνων. Οι ουρανοξύστες από άμμο με νερό, στη Shibam, αντέχουν πάνω από 800 χρόνια. Στα 6όροφα στα ορεινά μέρη το ισόγειο χρησιμοποιείται για μαγαζιά και στον τελευταίο ο ιδιοκτήτης υποδέχεται τους φιλοξενούμενους για να έχουν καλή θέα. Τα παράθυρα που κοιτούν στην ανατολή είναι φτιαγμένα από γυαλί μωσαϊκό, τα δυτικά από αλάβαστρο. Στους ενδιάμεσους ορόφους είναι η κουζίνα, τα δωμάτια και το diwan, το δωμάτιο των τελετών.

Απαγωγές τουριστών

Εμφύλιοι πόλεμοι, εξεγέρσεις και διαφωνίες για τα σύνορα, πάνω από εκατό απαγωγές τουριστών, αλλά και ο πόλεμος κατά της τρομοκρατίας, η οποία κατά πολλούς φέρεται να βρίσκει καταφύγιο εδώ, έφεραν στο προσκήνιο τη σύγχρονη Υεμένη, η οποία χωρισμένη στα δυο μέχρι το 1990 και κάτω από τον μανδύα του ισλαμισμού δεν ήταν ανοιχτή στον έξω κόσμο.

Με πληθυσμό 21.732.000 κατοίκους και έκταση 536 τ.χλμ., καλύπτει εδαφικά τη νοτιοδυτική αιχμή της Αραβικής χερσονήσου. Οι Βρετανοί, άριστοι γνώστες της γεωγραφίας, είχαν φροντίσει να κατακτήσουν εγκαίρως το πολύτιμο για τη ναυσιπλοϊα στην Ερυθρά Θάλασσα λιμάνι του Άντεν  από το 1839, τριάντα χρόνια πριν από την έναρξη της λειτουργίας της διώρυγας τους Σουέζ, που ως γνωστό κατασκεύασαν οι Γάλλοι.

Οι Βρετανοί δεν ήταν μόνο αυτοί που διέγνωσαν τη στρατηγική αξία της Υεμένης. Η οικονομία και ο πολιτισμός της χώρας διαμορφώθηκαν ιστορικά από την επίκαιρη γεωγραφική της θέση που βρίσκεται στη νότια είσοδο της Ερυθράς Θάλασσας, ένα σταυροδρόμι μεγάλης στρατηγικής και εμπορικής σπουδαιότητας, που επί αιώνες έλεγχε το εμπόριο λιβανιού, μύρρας (σμύρνα), μπαχαρικών και βοτάνων που ταξίδευαν από την Ασία προς την Ευρώπη.

Τα καραβάνια με τα μυρωδικά

Μύρρα και λιβάνι προέρχονται από το ρετσίνι των δέντρων Commiphora και Boswellia genera, τα οποία φύονται μόνο στη νότια ακτή της Αραβικής χερσονήσου και στη βόρεια ακτή της Σομαλίας. Η σημαντικότητα των αρωματικών αυτών οφειλόταν στη χρησιμοποίησή τους από Αιγύπτιους, Έλληνες και Ρωμαίους για τελετουργικούς σκοπούς, λόγω της ευχάριστης μυρωδιάς που αναδύουν κατά την καύση τους. Η αρχαιότερη γραπτή μαρτυρία χρησιμοποίησης μύρρας από τους Αιγύπτιους για τις ταριχεύσεις σε βασιλικές μούμιες ανέρχεται στον 15ο αι. π.Χ.

Καραβάνια με καμήλες ξεκινούσαν από την πόλη Κάνα (Quana) στη νότια ακτή της Υεμένης, διέσχιζαν την Υεμένη και τη χερσόνησο της Αραβίας για να καταλήξουν στη Γάζα της Αιγύπτου από όπου άρχιζε η διανομή στις χώρες γύρω από τη Μεσόγειο. Παράλληλα υπήρχε και ο θαλάσσιος τρόπος μεταφοράς, όπου μέσω του λιμανιού Άντεν στη νότια Υεμένη και της Ερυθράς Θάλασσας τα φορτία κατέληγαν στις ακτές της Μεσογείου. Τα τεράστια καραβάνια με τις εκατοντάδες καμήλες μεταφέρανε επίσης χρυσό και πολύτιμους λίθους που έφθαναν από την Ινδία στο λιμάνι της Κάνα.

Ο δρόμος των καραβανιών άρχισε να παρακμάζει την εποχή που ο αυτοκράτορας του Βυζαντίου Θεοδόσιος, το 395 μ.Χ., απαγόρευσε την τελετουργική χρήση λιβανιού και μύρρας ως συνδεόμενα με προχριστιανικές παγανιστικές λειτουργίες.

Σήμερα τα ερείπια της πόλης Κάνα σώζονται στο δυτικό μέρος του χωριού Μπιρ Αλί, του οποίου η φυσική ομορφιά είναι εξίσου εντυπωσιακή με τα μισοσκεπασμένα από την άμμο της ερήμου απομεινάρια της ιστορικής πόλης. Τεράστια μαύρα ηφαιστιογενή βράχια, άσπροι αμμόλοφοι που φθάνουν μέχρι τη θάλασσα και ο γαλανός Ινδικός ωκεανός στο βάθος. Το χωριό Μπιρ Αλί ανήκει στην επαρχία Σάμπουα, ενώ η πόλη Σάμπουα ήταν η παλιά πρωτεύουσα του βασιλείου Χαντραμάουθ τον 4ο αι. π.Χ.

Το Χαντραμάουθ είναι γνωστό και από το μεγάλο φαράγγι, που εκτός του ότι αποτελούσε τμήμα του δρόμου των καραβανιών με τα μυρωδικά και το λιβάνι, ήταν το ίδιο ένα μέρος παραγωγής του λιβανιού. Ακόμα και σήμερα φύεται σε άγρια μορφή σε κάποια σημεία του φαραγγιού. Η ιστορία του ανάγεται στα πρώτα χρόνια της ανθρωπότητας και πολλοί ιστορικοί αναφέρουν ότι το φαράγγι Χαντραμάουθ είναι το μέρος που αναφέρεται στη Γένεση της Παλαιάς Διαθήκης σαν «Hazarmaveth».

Υπάρχουν ιστορικά ευρήματα του 9ου π.Χ. αι. και ήταν γνωστό στους Έλληνες ιστορικούς του 3ου π.Χ. αι., όπως στον Ερατοσθένη. Κατά την διάρκεια των αιώνων, Πέρσες της δυναστείας των Σασσανιδών, χαλίφηδες της Αραβίας, σουλτάνοι του Ιράκ, απόγονοι του Μωάμεθ και Υεμενιτικές δυναστείες κυριάρχησαν στο φαράγγι και ίδρυσαν διάφορα τεμένη στις ιερές πόλεις της περιοχής, η οποία φημίζεται για την ποικιλία του αρχιτεκτονικού της πλούτου.

Η Ταρίμ είναι μια από τις πιο φημισμένες πόλεις του φαραγγιού, σημαντικό κέντρο ισλαμιστών σουνιτών από τον 17ο και 19ο αι. με εκατοντάδες τζαμιά σε πολύ καλή κατάσταση και αρχιτεκτονική νοτιοανατολικής Ασίας, ιδιαίτερα της Ιάβας. Το τζαμί Αλ Μουχτάρ με τον πιο ψηλό μιναρέ της νότιας Αραβικής χερσονήσου (50 μέτρα) έχει καταστεί σύμβολο της περιοχής.

Εδώ είναι το τελευταίο όριο ανάμεσα στο μύθο και την περιπέτεια. Μεταξύ των πόλεων Κάνα και Μαρίμπ, στο δρόμο των καραβανιών, υπήρχε η πόλη Σάμπουα παλιά πρωτεύουσα του βασίλειου του Σαβά. Το βασίλειο αυτό αναφέρεται στην Παλαιά Διαθήκη όταν η βασίλισσα του Σαβά, που το όνομά της στα Υεμενίτικα είναι Bilhgis, επισκέφθηκε το βασιλιά Σολομώντα. Το βασίλειο αυτό ιδρύθηκε αρχικά στην πόλη Σίρουα, αλλά μετά η πρωτεύουσα μεταφέρθηκε στη Μαριγιάμπ (Maryab), το σημερινό Μαρίμπ γύρω στο 1000 π.Χ. Η στρατηγική θέση αυτού του βασιλείου ήταν μεγάλη γιατί ήλεγχε την ευφορία της περιοχής χάρη σ ένα μεγάλο φράγμα που διέθετε και στα πλούσια έσοδα που είχε από τη φορολογία στα καραβάνια.

Σήμερα το Μαρίμπ αποτελεί την πιο πλούσια αρχαιολογικά πόλη της χώρας με πιο γνωστό μνημείο της πέντε στήλες του ναού της Σελήνης, τις εντυπωσιακές επιγραφές με την ιδιόμορφη γραφή του βασιλείου του Σαβά, τις τεράστιες δεξαμενές νερού καθώς και τους ερειπωμένους ναούς των Bilgis. Στη γύρω περιοχή υπάρχουν πετρελαιοπηγές και διαδίδεται πως κυκλοφορούν παντός είδους όπλα.

Η έρημος για το Μαρίμπ είναι επικίνδυνη. Την αποκαλούν «άδεια συνοικία». Εδώ γίνονται απαγωγές τουριστών. Είναι η περιοχή που δραστηριοποιείται πολύ η Αλ Κάϊντα. Εδώ συγκεντρώνονται η αστυνομία και δυνάμεις ασφαλείας, υπάρχει η αίσθηση αυξημένων μέτρων. Κάθε 30 χλμ. υπάρχουν σημεία ελέγχου του στρατού. Σχεδόν όλοι οι πολίτες οπλοφορούν.

Η Βασίλισσα θρύλος

Κάποτε ήταν η πρωτεύουσα μιας ισχυρής αυτοκρατορίας. Οι Άραβες την αποκαλούσαν Σαβά και οι Εβραίοι Σίβα. Το Σαβά ήταν ένα βασίλειο στην περιοχή της σημερινής Υεμένης, όπου βασίλεψε για πολλά χρόνια με αρχή το 950 π.Χ. Kι ενώ η Kλεοπάτρα κι άλλες καλλονές των βασιλικών οίκων της Μέσης Ανατολής αναφέρονται σε ιστορικά κείμενα της εποχής, η βασίλισσα του Σαβά εμφανίζεται μόνο σε θρησκευτικά που δεν είναι πάντα τα εγκυρότερα.

Κοντά στην πόλη, κάτω από χιλιάδες τόνους άμμου της ερήμου βρίσκονται τα ερείπια του πιο μεγάλου ναού του Μarib. Ηταν το Mahram Βilquis, ο ναός της Σαβά.

60.000 τεραγωνικά μέτρα καλύπτει ο αρχαιολογικός χώρος που γίνονται οι έρευνες, περίπου όσο οκτώ γήπεδα ποδοσφαίρου. Δύσκολη η προσπάθεια των αρχαιολόγων. Έπρεπε ο χώρος να καθαριστεί με το χέρι σπιθαμή προς σπιθαμή. Κύριο εμπόδιο στις εργασίες οι ανεμοθύελλες. Κατά τις λαϊκές αραβικές παραδόσεις αυτοί οι ανεμοστρόβιλοι που ονομάζονται Τζιν η Τζίνι έχουν σχέση με τη μυθική βαίλισσα του Σαβά. Σύμφωνα με μια παλιά ιστορία των βεδουίνων η Σαβά γεννήθηκε από ένα τέτοιο πνεύμα.  

Μια διεθνής ομάδα αρχαιολόγων από τον Kαναδά, τις ΗΠΑ, την Υεμένη, τη Βρετανία, τη Δυτική Οχθη, τη Γερμανία και την Αυστραλία, με τη συνεργασία ντόπιων Βεδουίνων, ψάχνουν από το 1988 να βρουν στοιχεία για την ύπαρξη της βασίλισσας. Η λύση του αινίγματος ίσως βρίσκεται στα ερείπια ενός ναϊκού συγκροτήματος ηλικίας τρεισήμισι χιλιάδων ετών, στη βόρεια Υεμένη.

Τα ερείπια αυτά γνωστά με την αραβική ονομασία Μάχραμ Μπιλκίς, «ο ιερός τόπος της βασίλισσας του Σαβά», βρίσκονται 80 μίλια ανατολικά της πρωτεύουσας της Υεμένης Σάναα και λίγα μίλια πέρα από την αρχαία πολίχνη Μαρίμπ, στην αρχή της κατάξερης Αραβικής Ερήμου.

Οι ειδικοί που πιστεύουν ότι τα πρώτα δείγματα πολιτισμού στην αραβική χερσόνησο χρονολογούνται το 700 π.Χ. διακόσια χρόνια μετά τη βασίλισσα του Σαβά, βρίσκουν τις θεωρίες των ερευνητών ανυπόστατες. Ομως, στη δεκαετία του 1980, πήλινα όστρακα από το Ουαντί αλ Τζουμπά, όχι μακριά από τη Μαρίμπ, βρέθηκαν να έχουν ηλικία τρεισήμισι χιλιάδων ετών. Αιφνίδια, μαζί με ένα σωρό άλλα παρόμοια ευρήματα, θρησκευτικά και κοσμικά, η ύπαρξη της βασίλισσας άρχισε να δείχνει πιθανή.

Οι Δυτικοί ψάχνουν τη βασίλισσα του Σαβά στο Μάχραμ Μπιλκίς από το 1843, όταν ο Γάλλος φαρμακοποιός Ζοζέφ Τομά Αρνό άρχισε να γυρεύει τα καρυκεύματα που εκόμισε στον Σολομώντα. Τις ξανάρχισε το 1950 ο Αμερικανός εξερευνητής Γουέντελ Φίλιπς έως ότου εκδιώχθηκε από τις πολιτικές αναταραχές στην Υεμένη.

Μετά το θάνατό του το 1975, συνέχισε τις εργασίες η αδελφή του Μέριλιν Φίλιπς Χόντγκεν. Οταν η ομάδα έφθασε για πρώτη φορά στο Μάχραμ Μπιλκίς, τα περισσότερα ερείπια ήταν θαμμένα πολλά μέτρα κάτω από την άμμο. Μολονότι τα τείχη του δεν είναι εκείνα της βασίλισσας, η διαρρύθμιση του ναού πιστεύεται ότι είναι η ίδια όπως στον καιρό της. Οι εκτιμήσεις λένε ότι για να αποκαλυφθούν όλα τα κτίρια του Μάχραμ Μπίλκις και οι παράπλευροι δρόμοι που οδηγούσαν σ' αυτό, θα χρειαστούν 10 με 15 χρόνια, και πάλι το μεγαλύτερο μέρος του συγκροτήματος θα παραμένει ανεξερεύνητο.

Στο γειτονικό αρχαιολογικό χώρο με τη βοήθεια σύγχρονου ραντάρ σε βάθος 3,5 μέτρων βρέθηκε μια πέτρινη επιφάνεια που ίσως ήταν δρόμος. Οι επιγραφές αναφέρουν ότι εδώ ερχόταν προσκηνητές από μακρινά μέρη και στο δρόμο αγόραζαν προσφορές για το θεό.

Η κεντρική είσοδος του περιστύλιου ήταν ένας μεγάλος ανοιχτός χώρος με κιονοστοιχίες. Κάτω από τη γη σε βάθος 4μ. βρέθηκαν προσφορές που άφηναν οι προσκηνυτές για τον Αλμακάχ, τον πιο σημαντικό θεό του αρχαίου βασιλείου του Σαβά. Εδώ βρέθηκαν μπρούτζινα κομμάτια τα πιο ιερά είδωλα λατρείας. Το μεγαλύτερο απ όλα ήταν ένας ταύρος ύψους δέκα μέτρων.

Ο ταύρος στους αρχαίους σιμιτικούς πολιτισμούς ήταν ο θεός της καταιγίδας η τον εκπροσωπούσε.  Αν σκεφτούμε το ρουθούνισμα του αγριεμένου ταύρου μοιάζει με τους κεραυνούς που φέρνουν πάντα βροχή και η βροχή είναι σημαντική για να ποτίζει τα χωράφια.

Στα αρχαία χρόνια στο Μarib, που ήταν μια μεγάλη και πλούσια πόλη,  ανάμεσα στους φημισμένους εμπόρους ζούσε ένα ωραίο πνεύμα η Ουμάγια. Η Ουμάγια ερωτεύτηκε τρελά έναν σύμβουλο του βασιλιά και από την παράνομη σχέση τους γεννήθηκε ένα κορίτσι. Μισός άνθρωπος και μισό τζίνι, που το όνόμασαν Βilquis και την έδωσαν στα πνεύματα της ερήμου για να τη μεγαλώσει. Όταν μεγάλωσε έμαθε ότι ένας κακός βασιλιάς ερχότανε να κυβερνήσει το Μarib. Ένα βράδυ μπήκε κρυφά στο δωμάτιο του βασιλιά και έμπηξε ένα ξίφος στην καρδιά του. Έτσι έσωσε το λαό του Σαβά κι έγινε η ίδια Βασίλισσα.

Στις ανασκαφές μια μεγάλη επιγραφή υποστηρίζει την ιδέα ότι ο ναός στον οποίο ανήκει ήταν βασιλικό κτίσμα.  Το ιερό πρέπει να χρονολογείται από την εποχή του Σολομώντα., γύρω στο 915-900 π.Χ. και ίσως 500 η 600 χρόνια ενωρίτερα, υποστηρίζουν οι αρχαιολόγοι. Αυτό σημαίνει ότι υπάρχει κάποια σχέση των ευρημάτων με ένα ιστορικό πρόσωπο, πιθανόν τη βασίλισσα του Σαβά.

Τον 10ο αι. π.Χ. που λέγεται ότι έζησε η βασίλισσα το Μarib ήταν ένα μεγάλο εμπορικό κέντρο. Ενας σταθμός για τα εμπορικά καραβάνια που διέχιζαν την έρημο. Ηταν ένας τόπος ανταλλαγής εμπορευμάτων και ιστοριών.  Ο Αραβικός είναι ένας πολιτισμός  με τεράστια προφορική παράδοση. Ακόμα και τώρα αν πάς στην έρημο θα εκπλαγείς από τις ιστορίες που αφηγούνται οι βεδουίνοι.

Οι έμποροι που διέσχιζαν την απέραντη έρημο μετέφεραν ιστορίες, κουτσομπολιά και νέα. Έτσι δεν αργούσε να μεταδοθεί μια ιστορία για τον Σολομώντα τον βασιλιά του Ισραήλ. Οι ιστορίες για τον Σολομώντα μεταδίδονταν στα πιο απόμακρα μέρη. Η είδηση της κατασκευής του μεγαλοπρεπούς ναού του είχε γίνει γνωστή σε όλη την Αραβία.

Ξακουστός για τη σοφία του και την ικανότητά του να μιλάει με ζώα λέγεται πως ο βασιλιάς είχε τη δύναμη να διατάζει και τα πνεύματα. Τα νέα για το Σολομώντα δεν άργησαν να φτάσουν και στο βασίλειο του Σαβά από έναν πλανόδιο έμπορο. Σύμφωνα με την ιστορία ο έμπορος λεγόταν Ταμρίμ και ενημέρωσε τη βασίλισσά του γι αυτό το σοφό άνθρωπο.

Η βασίλισσα στην προσπάθεια της να φτιάξει μια ισχυρή χώρα θεώρησε ότι ήταν καλό να τον γνωρίσει και να συμβουλευτεί το Σολομώντα για να μπορέσει να κάνει ακόμα πιο ισχυρή τη χώρα της.

Είπε χαρακτηριστικά στους αυλικούς της: «Οσο ακούω γι αυτόν, τόσο θέλω  να τον γνωρίσω. Θέλω να πάω και να μάθω αν πράγματι είναι σοφός».

Το Κοράνι εξηγεί πως έμαθε ο Σολομών για το Σαβά. Σύμφωνα με την ιστορία του Κορανίου ο βασιλιάς του Ισραήλ έστειλε το κοράκι του να βρει έναν πολύτιμο τσαλαπετεινό που είχε χαθεί σε μια μακρινή χώρα. Όταν το κοράκι έφερε πίσω το χαμένο τσαλαπετεινό αυτό είπε στον Σολομώντα για μια μακρινή όαση, όπου κυβερνούσε μια πλούσια και όμορφη ειδολωλάτρισα. 

Τότε στέλνει ένα γράμμα κρεμασμένο στο λαιμό του τσαλαπετεινού και η Σαβά το δείχνει στο συμβούλιο των αυλικών της. Στην ουσία το γράμμα που έλαβε η Σαβά ήταν ένα τελεσίγραφο: Η θα απέτειε φόρο τιμής στο Σολομώντα η θα ξεσπούσε η οργή του πάνω της. Σκέφτηκε ότι ο Σολομών  ήταν επικίνδυνος και ότι τη συνέφερε να έχει καλές σχέσεις μαζί του.

Πριν τον συναντήσει δοκίμασε κάτι άλλο: Τα διπλωματικά δώρα. Στέλνει μυθικούς θησαυρούς στην Ιερουσαλήμ με την ελπιδα να τον εξαγοράσει. Ο βασιλιάς του Ισραήλ προσβλήθηκε. Ο θεός του είχε χαρίσει κάτι πιο πολύτιμο από τα πλούτη, τη σοφία. 

Η βασίλισσα παρά τη θέληση των συμβούλων της αποφάσισε να πάει η ίδια να λύσει το ζήτημα μόνη της. Ήταν πολύ σημαντικό να αποτρέψει ένα πόλεμο. Η Βίβλος αναφέρει ότι οι υπηρέτες της Σαβά κουβάλησαν πολλά δώρα για τον Σολομώντα, χρυσό, πολύτιμους  λίθους και μπαχαρικά, αλλά ο πραγματικός λόγος της επίσκεψης της δεν ήταν να του προσφέρει δώρα, πήγε να του μιλήσει για εμπόριο.

Η Βίβλος αναφέρει τη δύναμη του Σολομώντα, αλλά και το θαυμασμό που έτρεφε η Σαβα για τη  σοφία του.

Η πιο σημαντική ανακάλυψη στις ανασκαφές ήταν μια μεγάλη ζωοφόρος με κεφάλια από αίγαγρους, που αναφέρει το όνομα του βασιλιά. Επίσης αποκαλύφθηκε ότι υπάρχουν πάνω από έξη οικοδομήματα κάτω από το έδαφος της ερήμου.

Βρέθηκε κι ένα πηγάδι από το οποίο έπαιρναν νερό για τις πλύσεις κατά τις ιεροτελεστίες. Βρίσκεται τρία μέτρα  κάτω από την επιφάνεια της γης. Περιείχε το ιερό νερό του Αρμακάχ, του θεού της γονιμότητας του οποίου η ευλογία ηταν σημαντική για τη ζωή του Μarib. Σ αυτό το περιβάλλον το νερό είναι κινητήρια δύναμη της ζωής. Είναι ο,τι πιο σημαντικό μπορεί να υπάρξει στην έρημο. Ο Αρμακάχ ήταν υπεύθυνος για το νερό και τη ζωή στο Μarib.

Δέκα χλμ. μακριά από τον τόπο των ανασκαφών υπήρχει ένα ακόμα σημαντικό σύμβολο που δείχνει πόσο σπουδαίο ήταν το νερό για τη ζωή στο Μarib. Το μεγάλο φράγμα του Μarib. Στις αραβικές λαϊκές ιστορίες αναφέρεται ως θαύμα της μηχανικής. Εκτείνεται 925 μ. και έχει διπλάσιο πλάτος από το φράγμα Χούβερ στο Κολοράντο. Κατασκευάστηκε για να συγκρατεί, δυο φορές το χρόνο, τη μεγάλη ροή νερού που χτυπάει με δύναμη δυο χιλιάδων τόνων το δευτερόλεπτο. Το νερό συγκρατείται σε μια περιοχή δέκα χιλιάδων τετρ. χλμ. Το φράγμα χρονολογείται από το 1500 π.Χ.

Οι επιγραφές αυτού του φράγματος βοήθησαν να χρονολογηθεί το βασίλειο του Σαβά. Το φράγμα δημιουργούσε μια γόνιμη όαση δέκα στρεμμάτων. Στο Κοράνι η πατρίδα της Σαβά αναφέρεται ως «Ο κήπος των δυο παραδείσων».   Η όαση που δημιούργησε το φράγμα ταιριάζει σ αυτή την περιγραφή. Το φράγμα ήταν χρυσάφι για τη ζωή των κατοίκων.

Αυτό το σύστημα άρδευσης επέτρεψε στο Μarib να γίνει ένα πλούσιο και σημαντικό εμπορικό κέντρο. Χάρη στο φράγμα είχαν πολλά αγαθά που οι Ρωμαίοι, οι Έλληνες και διάφοροι άλλοι λαοί επιθυμούσαν. Έτσι με τα καραβάνια τους έβγαζαν τεράστια κέρδη.

Οι Ρωμαίοι έλεγαν ότι ήταν ο πιο πλούσιος λαός του κόσμου.  Εμπορεύονταν χρυσό από την Αφρική, προβιές από το Αφγανιστάν, κεχριμπάρι από την Αιθοπία. Αλλά το πιο σημαντικό προϊόν ήταν το μοσχολίβανο του Σαβά.  Έλεγαν πως το άρωμά του έφερνε τους πιστούς πιο κοντά στο θεό. Έτσι την εποχή που έφτασε η Σαβά στην Ιερουσαλήμ ήταν πιο πολύτιμο κι από το χρυσό.

Σήμερα το  Μarib είναι έρημο, αποτέλεσμα ενός εμφυλίου που έγινε εδώ πριν από δυο γενιές.  Τώρα στους ερημωμένους πύργους κατοικούν περιστασιακά οικογένειες βεδουίνων.

Kατά τη Βίβλο, όταν η βασίλισσα του Σαβά άκουσε για τη φήμη του Σολομώντα και πήγε να τον δοκιμάσει με δύσκολες ερωτήσεις. Έφτασε στην Ιερουσαλήμ με μεγάλη συνοδεία, με καμήλες που κουβαλούσαν καρυκεύματα, πολύ χρυσό και πολύτιμες πέτρες. Ο σκοπός της μπορεί να ήταν να τον δοκιμάσει, αλλά το μεγάλο έρωτά τους αποτύπωσαν η Παλαιά Διαθήκη και το Kοράνι, η επική ποίηση και τα χολιγουντιανά πανοράματα, ο Χέντελ και ο Γκουνό στη μουσική.

Το επικίνδυνο ταξίδι της Σαβά στην Ιερουσαλήμ ήταν απόστασης τριών χιλιάδων μιλίων. Βέβαια ήταν ασυνήθιστο για μια βασίλισσα να κάνει αυτό το ταξίδι. Διασχίζοντας την κοίτη αποξηραμένων ποταμών ταξίδεψε κατά μήκος των ακτών της Ερυθράς Θάλασσας και έφθασε στον ποταμό Ιορδάνη. Το εξαντλητικό αυτό ταξίδι πρέπει να διήρκεσε έξη μήνες, διασχίζοντας κάποιους από τους πιο αφιλόξενους τόπους της γης.

Η Βίβλος αναφέρει πως όταν η Σαβά έφτασε στην Ιερουσαλήμ ενθουσιάστηκε από το ναό του Σολωμόντα. Είχε κτισθεί για να στεγάσει την κιβωτό της Διαθήκης, το πιο ιερό κειμήλιο της Ιουδαϊκής πίστης. Η συνάντηση της Σαβά και του Σολομώντα επί αιώνες αποθανατίζεται από καλλιτέχνες.

Το ιερό βιβλίο της Αιθιοπίας, το Κέμρε Νεγκάστ,  περιγράφει την πρώτη τους συνάντηση. Την πρώτη φορά που την είδε αιφνιδιάστηκε από την ομορφιά της και της φέρθηκε με ανάλογη μεγαλοπρέπεια. Μια λαϊκή αραβική ιστορία όμως αναφέρει διαφορετικά το γεγονός. Λέει ότι ο Σολομών είχε μάθει πως η ξένη βασίλισσα είχε πόδια κατσίκας. Ως γνωστόν στον αρχαίο κόσμο πολλοί δαίμονες ήταν σύνθετες φιγούρες. Φοβούμενος ότι είναι δαίμονας ο Σολομών σκέφτηκε να της κάνει ένα τεστ: Σκόρπισε κρύσταλλα στο πάτωμα. Η Σαβά τα πέρασε για λιμνούλα και σήκωσε τη φούστα της για να τα διασχίσει αποκαλύπτοντας τα γυναικεία της πόδια. Ο Σολομών ανακουφίστηκε.

Η ιστορία αυτή έχει ένα σαφές συμβολικό νόημα. Στον αρχαίο κόσμο το τρίχωμα είναι χαρακτηριστικό αγριότητας. Οι αρχαίοι ήθελαν να αποδείξουν την άγρια φύση της Σαβά.

Φοβούμενος ότι θα την έχανε ο βασιλιάς του Ισραήλ την ικέτεψε να μείνει, αλλά εκείνη απρόθυμα αρνήθηκε. Το βράδυ πριν από την αναχώρησή της ο Σολομών της πρόσφερε ένα πολύ πικάντικο δείπνο και την κράτησε ως αργά. Μείνε εδώ της είπε, θα πάνε όλα καλά. Η Σαβά αντιμετώπισε ως ευγενής το περιστατικό αυτό και υποχρέωσε τον Σολομώντα να ορκιστεί ότι δεν θα της κάνει τίποτα.

Εκείνος δέχτηκε λέγοντας:  «Εν τάξει, αν ορκιστείς ότι δεν θα πάρεις τίποτα από το παλάτι μου». Εκείνη έγινε έξαλλη. Ήταν τρία χρόνια μαζί, γιατί πίστευε πως ήταν κλέφτρα;

«Ασφαλώς και δεν θα πάρω τίποτα», του απάντησε. Το βράδυ όμως ξύπνησε διψασμένη και ο Σολομών της είχε αφήσει καθαρό νερό δίπλα στο κρεβάτι της. Μόλις πάει να πάρει την κούπα ο Σολομών αρπάζει το χέρι της και της λέει: «Αθέτησες τον όρκο σου! Τώρα μπορώ να κάνω κι εγώ το ίδιο».

Έτσι, κοιμήθηκαν μαζί. Όταν η βασίλισσα γύρισε στην πατρίδα της έφερε μαζί της το φως της σοφίας. Το Κοράνι εξηγεί πως το φως αυτό εκπροσωπούσε τον προσηλυτισμό της στον θεό του Σολομώντα. Η Σαβά ήταν η πρώτη που έφερε τον μονοθεϊσμό στην Αραβία. Ήταν η πρώτη που προσηλυτίστηκεστον Αλάχ  κι έφερε αυτή τη θρησκεία στον λαό της.

Όμως η νύχτα πάθους της Σαβά είχε και άλλες συνέπειες.  Εννέα μήνες αφότου έφυγε από την Ιερουσαλήμ γέννησε τον μοναχογιό της τον Μενιλέκ. Όταν μεγάλωσε ο Μενιλέκ πήγε στην Ιερουσαλήμ να δει τον πατέρα του. Επιστρέφοντας από τον Σολομώντα με την Κιβωτό της Διαθήκης ο Μενιλέκ την πήγε στην Αιθιοπία όπου ίδρυσε μια νέα δυναστεία. Η αναχώρηση του Μενιλέκ από την Αιθιοπία είναι η τελευταία αναφορά που γίνεται στη Σαβά. Έπειτα από αυτό απλώς εξαφανίζεται.

Η πόλη της συνέχιζε να υπάρχει για άλλα 1500 χρόνια μέχρι τον 6ο αι. μ.Χ. Το τέλος του πολιτισμού του Σαβά συμπίπτει με την άνοδο του Χριστιανισμού. Σύμφωνα με τη χριστιανική πίστη οι νεκροί ενταφιάζονται δεν αποτεφρώνονται. Κατά την αποτέφρωση έκαιγαν μεγάλες ποσότητες μοσχολίβανου. Για παράδειγμα ξέρουμε πως όταν αποτεφρώθηκε η σύζυγός του Νέρωνα κάηκε όλο το μοσχολίβανο της Αραβίας. Με την κατάργηση της αποτέφρωσης που έφερε ο Χριστιανισμός η ζήτηση του μοσχολίβανου μειώθηκε δραματικά. Χωρίς τα κέρδη από το εμπόριό του το Μarib άρχισε σιγά σιγά να πεθαίνει.

Το τελικό χτύπημα ήρθε όταν κατέρρευσε το μεγάλο φράγμα και κατέστρεψε όλες τις καλλιέργειές τους. Οι κάτοικοι έμειναν για πολύ καιρό χωρίς δουλειά. Τα χωράφια που κάποτε τάϊζαν 50.000 ανθρώπους έγιναν έρημος. Η όαση του Μarib έγινε οφθαλμαπάτη.

Η τελευταία ανακάλυψη είναι ένα κεφάλι σε πολύ καλή κατάσταση. Είναι ένα ομοίωμα που ενσωματώθηκε με την τειχοδομία. Ομοιώματα τοποθετούνται σε τάφους σημαντικών προσώπων. Άρα δεν είναι τάφος κάποιου κοινού κατοίκου του Σαβά. Είναι το κεφάλι μιας γυναίκας. Η Σαβά στοιχιώνει ακόμα σ αυτό το μέρος. Για την αρχαιολογία τα ευρήματα αποδεικνύουν ότι η αληθινή βασίλισσα του Σαβά ήταν η πρωθιέρια του ναού που ήταν αφιερωμένος στο θεό της γονιμότητας Αρμακάχ και ήταν πολύ πιθανό ο μονάρχης να ήταν γυναίκα. Έξ άλλου έζησε σε  μια εποχή που συχνά την Αραβία κυβερνούσαν γυναίκες. Βilquis είναι το αραβικό όνομα της βασίλισσας του Σαβά. Οι πολυάριθμες αρχαίες πηγές αναφέρουν μια βασίλισσα χωρίς το όνομά της, γι αυτό η βασίλισσα αυτή παραμένει ένα μυστήριο.

Κανείς ακόμα δεν ξέρει είναι εάν πράγματι η βασίλισσα υπήρξε. Οι Άραβες την ονόμασαν Βilquis, οι Έλληνες Μαύρη Αθηνά και οι Αιθίοπες Μακέντα (κάτι σαν το Μεγαλειοτάτη), αλλά αυτά είναι μόνον τίτλοι κι ένας μύθος που επιβιώνει 3.000 χρόνια.

Το Μανχάταν της ερήμου

Η Σιμπάπ, το «Μανχάταν της ερήμου» είναι η πρώτη πόλη του φαραγγιού, χτισμένη με 500 παραδοσιακά σπίτια- πύργους που αποτελούνται από πέντε έως οκτώ ορόφους το καθένα. Είναι προστατευόμενη πόλη της UNESCO μαζί με την παλιά πόλη της Σάνα, χαρακτηριστικό παράδειγμα πόλεων με στενά σοκάκια, πλίνθινα σπίτια, ξυλόγλυπτα, δαντελωτές μπορντούρες, πανέμορφα παράθυρα takhrim πέτρινες και αλαβάστρινες διακοσμήσεις, χαμάμ από τον καιρό της οθωμανικής αυτοκρατορίας,  ένα σύνολο που μοιάζει ψεύτικο. Τα σπίτια που φτάνουν τους έξι ορόφους είναι φτιαγμένα από βασάλτη στους πρώτους ορόφους, ενώ οι άλλοι από καφετιά λασπότουβλα. 

Το Ουάντι (στα αραβικά σημαίνει φαράγγι) Χαντραμούτ έχει μήκος 160 χλμ., βάθος 300 μ. και πλάτος δυο χλμ, διαθέτει υπόγειο νερό και αποτελεί μια εύφορη περιοχή όπου σήμερα ζουν από καλλιέργειες 200.000 κάτοικοι. Οι κήποι του φαραγγιού χάρη στους παραδοσιακούς τρόπους ποτίσματος είναι κατάφυτοι με κάθε είδους λαχανικά και σπάνια φυτά, χιλιάδες χουρμαδιές αλλά και λιβανόδεντρα (μοιάζουν κάπως με χαρουπιές).

Η ώρα της μαστούρας

Ένας τρόπος για να περάσετε καλύτερα είναι να αγοράσετε από ένα κατάστημα ρούχα και να τα φορέσετε την τοπική παραδοσιακή ενδυμασία, ώστε όταν κυκλοφορείτε να περνάτε πιο απαρατήρητος, γιατί διαφορετικά πολλοί άνθρωποι θα σας κοιτάνε περίεργα και δεν ξέρετε τι μπορεί να περνάει από το μυαλό τους.

Έχω δει στρατιώτες να περπατάνε στο δρόμο χεράκι χεράκι, στην Υεμένη δεν το παρεξηγούν.

Είναι μια χώρα χωρίς αλκοόλ, εδώ απαγορεύεται.

Όμως οι ντόπιοι πιο πολύ από τους χουρμάδες και τα χαρούπια προτιμούν το κατ, ένα ναρκωτικό για το οποίο ο μέσος πολίτης ξοδεύει το μισό μισθό του και πωλείται ακόμα κι έξω από το τζαμί. Ο Αλλάχ είναι Θεός με κατανόηση, πιστεύουν. 

Κάθε απόγευμα είναι η ώρα για τον «καφέ της Υεμένης». Πιστεύουν ότι όσο περισσότερα φύλλα μασήσει κάποιος τότε μπορεί να πάρει σοβαρές αποφάσεις.

Το δέντρο που τα φύλλα του τονώνουν τη σκέψη και την ψυχή έχει ύψος από 3 έως 7 μέτρα και αναπτύσσεται κυρίως στη Βόρεια Υεμένη, όπου κατά την περίοδο των μουσώνων πέφτουν πολλές βροχές. Όλα τα φύλλα του δεν είναι τα ίδια. Αυτά που χρησιμοποιούν είναι τα πιο τρυφερά και πρέπει να καταναλωθούν φρέσκα. Τα φύλλα δεν τα τρώνε, τα μασάνε και τα μαζεύουν μασημένα στο ένα τους μάγουλο. Τα κρατάνε πολύ ώρα και σιγά σιγά καταπίνουν το χυμό τους. Υπολογίζεται πως το 1/3 της οικονομικής δραστηριότητας της χώρας έχει να κάνει με την καλλιέργεια του φυτού και την πώλησή του.

Όχι τυχαία, οι αρχαίοι Ρωμαίοι (που δεν παρέλειψαν να την κατακτήσουν) αποκαλούσαν την Υεμένη «Η ευτυχής Αραβία» (Felix Arabia). Εκτός από τους Ρωμαίους τη χώρα κατέκτησαν οι Αιθίοπες, οι Πέρσες, οι Άραβες (που κυριάρχησαν περίπου χίλια χρόνια, από τον 7ο έως τον 16ο αι.) και οι Οθωμανοί Τούρκοι που έμειναν εκεί μέχρι το 1918. Τότε στο βόρειο τμήμα της χώρας δημιουργήθηκε το βασίλειο της Υεμένης, που το 1970 έγινε Δημοκρατία, ενώ η υπόλοιπη χώρα απέκτησε την ανεξαρτησία της πολύ αργότερα, μόλις το 1967, όταν οι Βρετανοί αποφάσισαν να αποχωρήσουν από το Άντεν.

Όταν πια έφυγαν οι Βρετανοί, οι Υεμενίτες διαίρεσαν τη χώρα τους σε δυο ανεξάρτητα κράτη, τη Βόρεια Υεμένη (Αραβική Δημοκρατία της Υεμένης) και τη Νότια Υεμένη (Λαϊκή Δημοκρατία της Υεμένης). Το 1990 τα δυο τμήματα ενώθηκαν ειρηνικά και από τότε οι ντόπιοι μοιράζουν τη φτώχεια τους (των 740 δολαρίων κατά κεφαλήν ΑΕΠ), ευελπιστώντας πως με την εντατικότερη εκμετάλλευση των κοιτασμάτων πετρελαίου που διαθέτουν και την άνθηση της βιομηχανίας ειδών χειροτεχνίας θα έρθουν καλύτερες ημέρες.

Θρησκευτικά πάθη και φυλετικές αντιδικίες κρύβονται καλά μέσα στη χρυσή άμμο της ερήμου. Εθνολογικά οι βόρειοι Υεμενίτες θεωρούνται απόγονοι των Μεσοποταμίων. Μεταξύ των μειονοτήτων συγκαταλέγονται οι Μαχρά, που έχουν Αυστραλιανή προέλευση και είναι εγκατεστημένοι στη νότια και ανατολική χώρα. Στα βόρεια είναι εγκατεστημένοι μετανάστες από τη Σομαλία και την Αιθιοπία. Τέλος στο Άντεν και στα ανατολικά ζουν ομάδες από την Ινδονησία και την Ινδία.

Οι Υεμενίτες μιλούν αραβικά, αλλά ιδιαίτερα στις κακοτράχαλες περιοχές υπάρχει μεγάλη γκάμα διαλέκτων και διαφορετικές φυλετικές ομάδες που επιμένουν στον διαφορετικό τρόπο κοινωνικής οργάνωσης, όπως οι Χασίντ και οι Μπακίλ.

Νόμισμα της χώρας είναι το Riyal. Μπορείτε να πάτε αεροπορικώς με την Emirates και με άλλες εταιρίες μέσω Τζέντας και Ντουμπάϊ. Κατευθείαν πτήσεις δεν υπάρχουν από την Αθήνα στη Σαναά. Η Yemenia, ο κρατικός αερομεταφορέας της χώρας, πετάει όμως σε Ρώμη, Λονδίνο, Παρίσι και Φρανκφούρτη. Απαγορευτική περίοδος λόγω ζέστης ο Ιούλιος, το Δεκέμβριο οι νύχτες είναι πολύ κρύες, από Οκτώβριο έως Φεβρουάριο υπάρχει πολύ σκόνη λόγω ξηρασίας. Η καλύτερη περίοδος γι αυτό το ταξίδι είναι από Μάρτιο- Μάϊο και από Σεπτέμβριο- Οκτώβριο.

Η τοπική ώρα είναι μια μπροστά από την Ελλάδα.

Αν χρειαστεί να μπείτε σε ταξί θα ξεκινήσει αφού πρώτα γεμίσει με 9 επιβάτες συν τον οδηγό και θα κινηθείτε σε στενούς δρόμους όπου δεν υπάρχουν κανόνες κυκλοφορίας.

Από τα πιο φημισμένα ξενοδοχεία είναι το Seeraton στη Sana΄a που προσφέρει μαγική θέα της πόλης και το Aden Moven Pick κοντά στο αεροδρόμιο με πανέμορφους κήπους.

Η μαλάρια (ελονοσία) και τα εντερικά κάνουν θραύση και λιγότερο ο δάγκειος πυρετός. Η χώρα είναι από τις φτωχότερες και πλέον αναλφάβητες του πλανήτη, επιβιώνει από τα εμβάσματα του ενός εκατομμυρίου απόδημων Υεμενιτών και είναι δέσμιο του άτεγκτου Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, το οποίο έχει δανείσει την κυβέρνηση και έχει επιβάλει σκληρό σταθεροποιητικό πρόγραμμα. Η Υεμένη είναι ένατη στον κόσμο στη θνησιμότητα των επίτοκων γυναικών και δυστυχώς έχει μεγάλη παιδική θνησιμότητα, η οποία όμως δεν θα εμποδίσει τη χώρα να διπλασιάσει τον πληθυσμό της σε λίγα χρόνια, αφού κάθε γυναίκα κατά μέσο όρο γεννά 8 παιδιά! Η πρωτεύουσα λόγω ραγδαίας αύξησης των κατοίκων αυξάνει τον πληθυσμό της 3,5% κάθε χρόνο. Σήμερα έχει 2,3 εκατ. κατοίκους, ενώ το 1995 δεν ξεπερνούσε τις 970.000.

Ο μεγάλος κορμός του πληθυσμού είναι Άραβες, μουσουλμάνοι στο θρήσκευμα, υπάρχουν όμως και αξιόλογες κοινότητες χριστιανών και ινδουιστών. Οι Μουσουλμάνοι εξισλαμίσθηκαν τον 7ο αι. καθώς ο ιδρυτής της θρησκείας Μωάμεθ έστειλε ως κυβερνήτη στην Υεμένη τον γαμπρό του.

Στη χώρα κατοικούσε και μεγάλη ισραηλιτική κοινότητα με μακραίωνη ιστορική παρουσία (βρίσκονταν εκεί πριν την εμφάνιση του Ισλάμ) οι οποίοι έφυγαν και εγκαταστάθηκαν στο νεοπαγές ισραηλινό κράτος το 1948.

Μία χώρα με απόκρημνα βουνά, πράσινες κοιλάδες, τροπικές παραλίες και απέραντες ερήμους. Στο ζεστό, ερημικό κλίμα της Αραβικής χερσονήσου, με τις σφοδρές καλοκαιρινές αμμοθύελλες, οι Υεμενίτες ανέπτυξαν ιδιαίτερα περίπλοκες καλλιεργητικές μεθόδους και κατάφεραν με ελάχιστο διαθέσιμο νερό να έχουν σημαντικές αποδόσεις σε ορισμένα προϊόντα (καφές, βαμβάκι, φρούτα, λαχανικά, δημητριακά). Τα αγροτικά είδη όμως που παράγονται έχουν υψηλό εργατικό κόστος λόγω της ολιγανδρίας που έχει προκαλέσει η μετανάστευση και ο πληθυσμός προτιμά να καταναλώνει φθηνά προϊόντα που εισάγονται κυρίως από την Αυστραλία και την Αμερική. Το διαιτολόγιο των ντόπιων συμπληρώνεται από το κρέας των ζώων που εκτρέφουν (γίδια, πρόβατα, καμήλες) και την πλούσια αλιευτική σοδειά (τόνος, σκουμπρί).

Υεμένη, μια χώρα με πόλεις βγαλμένες μέσα από τη Βίβλο που επιζούν χιλιάδες χρόνια μέσα σε αμπελώνες, πάνω σε βουνοκορφές που φτάνουν τα 3.600 μ. και πίσω από μεσαιωνικά φρούρια κουβαλώντας ιστορία που γίνεται ένα με το μύθο και τη μαγεία, με χωριά και τοπία που μοιάζουν σαν να έχουν βγει από την ταινία «Ο Ιησούς από τη Ναζαρέτ».

Ύστερα από χρόνια απομόνωσης η Υεμένη ανοίγει τις πόρτες της στον τουρισμό για να δούμε τον θρυλικό της κόσμο που συναρπάζει. Όποιος τύχει και τη γνωρίσει, τώρα που προσπαθεί να ακολουθήσει τους ρυθμούς ανάπτυξης των σύγχρονων κρατών, σίγουρα θα ανταμειφθεί όχι μόνο από την πολιτιστική κληρονομιά της αλλά και από την απίθανη φυσική μορφολογία της.

Στην ενδοχώρα ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα χωριά Μανάχα και Χατζάρα, από τα ωραιότερα της Υεμένης, στο δρόμο προς την παραλιακή Χοντέϊντα, σκαρφαλωμένα στα 2.500 μέτρα.

Στις εξορμήσεις σας μη παραλείψετε να συμπεριλάβετε δυο μικρές πολιτείες με καταπληκτική αρχιτεκτονική, το πεδινό Ζαμπίντ και την ορεινή Τζίμπλα. Η πρώτη προστατεύεται από την ΟΥΝΕΣΚΟ και τη δεύτερη τη διάλεξε ο Παζολίνι για τα γυρίσματα της ταινίας «Χίλιες και μια νύχτες».

Στα ανατολικά στην περιοχή Ζιντζουμπάρ το σκηνικό αλλάζει. Στο πανέμορφο χωριό Χαμπάν κιτρινωπή άμμος, φοινικιές και τεράστιοι βραχώδεις σχηματισμοί. Λίγο πριν τη Μουκάλα κώνοι ηφαιστείων και κρατήρες.

Λιβάνι και μύρρα παρόμοια με την εποχή των καραβανιών διατίθενται ακόμα και στις μέρες μας στην Υεμένη. Στην αγορά σε ζαλίζουν οι μυρωδιές και η αραβική μουσική. Καβουρδιστοί καφέδες, διάφορα αρώματα και βότανα, τόνοι σταφίδας, φυστικών και χένας, μεγάλα κομμάτια λιβανιού, φανταχτερά φουστάνια, χρυσά κουμπιά, ασημένια κοσμήματα και αμέτρητα σπαθιά.

Το jambiya είναι το σύμβολο κάθε ετοιμοπόλεμου άντρα. Το περνά μέσα από μια χρυσοκέντητη ζώνη το μαουάζ, ένα ύφασμα που το τυλίγουν σαν φούστα γύρω από τη μέση τους και κρέμεται πάνω από το θομπ, ένα ολόσωμο μέχρι το γόνατο φόρεμα. Άλλοι πάλι φορούν τη futa, ένα μακρί πουκάμισο και στο κεφάλι το kefia τυπικό αραβικό κεφαλόδεσμο. Η ενδυμασία ολοκληρώνεται με ένα ευρωπαϊκού τύπου, συνήθως φθαρμένο, σακάκι η μια λεπτή μακριά ζακέτα.

Στα χωριά παντρεύονται από 13 με 14 χρόνων, επειδή οι γονείς τους δεν θέλουν να πάρουν το στραβό δρόμο.  Μόνο κάτ και κρεβάτι.

Είναι χαρακτηριστικό πως δεν είδα γυναίκες ούτε στο ξενοδοχείο, ούτε στο δείπνο. Μόνο άνδρες και αγόρια είναι το φυσιολογικό. Δεν βλέπεις ποτέ άντρες να μιλάνε με γυναίκες στο δρόμο.

Οι γυναίκες που σχεδόν όλη μέρα είναι κλεισμένες στο σπίτι φορούν μαύρες κελεμπίες και φερετζέδες. Σαρφάζ ονομάζεται στην τοπική διάλεκτο το ολόσωμο ρούχο που τις καλύπτει από την κορυφή ως τα νύχια.

Η περιπλάνηση στα σουκ όπου πωλούνται τα πάντα είναι απόλαυση. Το ίδιο και το φαγητό. Το εθνικό τους πιάτο έχει οπωσδήποτε salta, καυτερό κοτόπουλο η αρνί. Τεράστιες αραβικές πίτες σερβίρονται με χούμους, μελιτζανοσαλάτα, λαχανικά, κεμπάπ, πατάτες γιαχνί, salteh (σούπα βραστή με κρέας). Πασίγνωστα επιδόρπιά τους είναι τα khops ένα είδος γλυκιάς πίτας και το Bint al sahn από γλυκό ψωμί βουτηγμένο σε μέλι και βούτυρο.

Το shay με γεύση μέντας είναι ένα μυρωδάτο τσάι που αφήνει καταπληκτική γεύση στο στόμα. Ο ασφαλέστερος τόπος για να δοκιμάσετε τοπικές γεύσεις είναι το ξενοδοχείο. Τα πιο νόστιμα αραβικά πιάτα σερβίρονται στο Tai Sheba, Sana΄a.  Συνήθως ένα γεύμα τελειώνει με αρωματικό τσάι από κάρδαμο.

Το ταξίδι στην Υεμένη, τόπο καταγωγής του πατέρα του Οσάμα Μπιν Λάντεν, είναι απαγορευμένη ανάμνηση. Ο Bin Laden έχει γεννηθεί εδώ σε χωριό στο Wadi Hadrmawt. Θυμίζουμε το τρομοκρατικό χτύπημα στο αμερικανικό αντιτορπιλικό στο λιμάνι του Άντεν τον Οκτώβριο του 2000, που στοίχισε τη ζωή 17 ανθρώπων. Ο τουρίστας θα πρέπει να είναι πολύ προσεκτικός στις μετακινήσεις του γιατί η Υεμένη δεν είναι από τις πιο ασφαλείς χώρες. Επίσης πρέπει να έχετε εμβολιαστεί κατά της ηπατίτιδας Α.

Κάποιες περιοχές είναι απαγορευμένες, ενώ πολλές τις επισκέπτεσαι με αστυνομική συνοδεία, αλλά τι εμπιστοσύνη να έχεις σε αστυνομικούς που κάποιοι εξ αυτών είναι 15χρονα ανεκπαίδευτα αγόρια με Καλάσνικοφ στο χέρι…  Οι απαγωγές τουριστών δεν είναι άγνωστη μέθοδος για τους φανατικούς ισλαμιστές, αλλά συνήθως επιχειρούνται από ανθρώπους που δεν είναι βίαιοι αλλά αναγκάζονται να το κάνουν λόγω ελεεινών συνθηκών διαβίωσης, για να ζητήσουν από την κυβέρνηση όχι λεφτά αλλά ύδρευση για το χωριό τους, επιδιόρθωση των κτισμάτων η την αλλαγή κάποιας δικαστικής απόφασης. Οι περισσότερες απαγωγές, πλην ελαχίστων εξαιρέσεων, έχουν αίσιο τέλος. Και όχι μόνο. Απαχθέντες τουρίστες δήλωσαν ότι οι απαγωγείς τους φέρθηκαν ιδιαιτέρως καλά. Υπάρχουν περιπτώσεις που η απαγωγή συνοδεύεται από άφθονο φαγητό, αποχαιρετιστήριο γλέντι και προσφορά βεδουίνικων κοσμημάτων για ενθύμιο.

Κανένας τόπος δεν έδειξε τόσο μεγάλη αντοχή στη φθορά του χρόνου. Ερημικά σταυροδρόμια που μυρίζουν λιβάνι και μπαχαρικά, ιστορίες με πρωταγωνιστές βασιλιάδες, ηλιοκαμένες φιγούρες με φιλόξενο χαμόγελο και μαυροντυμένες γυναίκες  απόγονοι της βασίλισσας Σαβά. Η Υεμένη δεν είναι γνωστός τουριστικός προορισμός. Γίνεται όμως εύκολα ερωτικός πόθος.