Σικελία, ελληνικές μνήμες

 

Τα στενά της Μεσσήνης χωρίζουν την Σικελία από την ιταλική χερσόνησο και ειδικότερα από την περιοχή της Καλαβρίας. Στρατηγικό σημείο για τους Ρωμαίους και τους Βυζαντινούς, αλλά και ένας τόπος που θυμίζει σε πολλά τον αρχαίο ελληνικό κόσμο. Ο πολιτισμός, όμως, δεν είναι το μόνο δυνατό στοιχείο της Σικελίας. Υπάρχουν πολλές μοντέρνες «πινελιές» που θα συγκινήσουν τον επισκέπτη.


Η Σικελία αποικήθηκε από Έλληνες και Φοίνικες από τον 8ο π.Χ. αιώνα. Το 734 π.Χ., από Κορίνθιους ιδρύθηκαν οι Συρακούσες, η σπουδαιότερη αποικία στο νησί. Άλλες σημαντικές ελληνικές αποικίες ήταν η Γέλα, ο Ακράγας, ο Σελινούντας, η Ιμέρα, η Μεσσήνη και η Νάξος πρώτη ελληνική αποικία στη Σικελία. Αυτές οι ελληνικές πόλεις - κράτη ήταν μεγάλης σημασίας για το σύνολο του ελληνικού πολιτισμού, αφού μαζί με αυτές τις νοτίου Ιταλίας αποτελούσαν τη «Μεγάλη Ελλάδα». Ένα ταξίδι σε αυτή την περιοχή δεν είναι απλά ένα οδοιπορικό σε μέρη που το ελληνικό στοιχείο επιβιώνει εδώ και αιώνες και διατηρεί νωπές τις μνήμες ενός μεγάλου και ηγεμονικού έθνους, αλλά είναι πάνω από όλα μία κατάδυση στον Πολιτισμό της Μεσογείου. Να μη ξεχνάτε ότι ο Εμπεδοκλής και ο Αρχιμήδης ήταν και οι δυο Σικελιώτες. Πιο παλιότερα, ο Αινείας από την Τροία βρήκε καταφύγιο στην Σικελία, ο Ήφαιστος κατοικούσε στην Αίτνα, ο Οδυσσέας περιπλανήθηκε σε αυτή την περιοχή, στην Αίτνα θεωρείται ότι βρισκόταν η σπηλιά του Πολύφημου, ο θεός των ανέμων κατοικούσε στις κοντινές Αιολίδες νήσους, η νύμφη Αρεθούσα στις Συρακούσες μεταμορφώθηκε σε κρήνη και η Σκύλλα, το φοβερό θαλάσσιο τέρας, τρομοκρατούσε τους ναυτικούς στα στενά της Μεσσήνης.

Η Αίτνα είναι ενεργό ηφαίστειο, από τα πιο ενεργά ηφαίστεια στον κόσμο, στις ανατολικές ακτές της Σικελίας, το μεγαλύτερο και υψηλότερο ενεργό ηφαίστειο στην Ευρώπη (ύψος 3.350 μέτρα). Καλύπτει έκταση 1190 τετραγωνικών χιλιομέτρων με περιφέρεια βάσης 140 χιλιόμετρα, δηλαδή είναι τρεις φορές μεγαλύτερη από το Βεζούβιο. Αν και οι εκρήξεις του μπορεί να είναι μερικές φορές πολύ καταστροφικές, γενικά δεν θεωρείται ιδιαίτερα επικίνδυνο. Χιλιάδες κάτοικοι ζουν στις πλαγιές του ηφαιστείου και τις γύρω περιοχές. Το γόνιμο έδαφος είναι κατάλληλο για εκτεταμένες γεωργικές δραστηριότητες. Τον Ιούνιο του 2013, η UNESCO ανακοίνωσε την ένταξη της Αίτνας στον κατάλογο με τα Μνημεία Παγκόσμιας Κληρονομιάς.  Η καλύτερη εποχή για μια εκδρομή στους κρατήρες είναι μεταξύ Μαΐου και Οκτωβρίου,  εκτός αν θέλετε να κάνετε σκι στις πλαγιές της Αίτνας. 

Στο Παλέρμο, την πρωτεύουσα της Σικελίας, επισκεφθείτε τον τεράστιο Cathedral, καθώς και το Palazzo dei Normanni με την Capella Palatina με τα υπέροχα ψηφιδωτά στον τρούλο. Δείτε ακόμη το Teatro Massimo το μεγαλύτερο θέατρο της Iταλίας, την Piazza Pretoria με την υπέροχη κρήνη με τα γυμνά αγάλματα. Η γνωστότερη εκκλησία του Παλέρμο, η Martorana, συνδυάζει πολλά αρχιτεκτονικά στυλ, ενώ ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι ιστορικές κατακόμβες της πόλης. Όταν οι Νορμανδοί εισέβαλαν στο Παλέρμο, το 1061, ο κόμης Ρογήρος προτίμησε να εγκατασταθεί στο οχυρωμένο αραβικό ανάκτορο στο ψηλότερο σημείο της πόλης, αντί για την προηγούμενη έδρα του κυβερνήτη, στη La Kalsa. Το κτίριο οχυρώθηκε εκ νέου και μετονομάστηκε Palazzo dei Normanni (Ανάκτορο των Νορμανδών). Από τα χαρακτηριστικότερα τμήματά του είναι το καλά διατηρημένο ιδιωτικό παρεκκλήσι, που αποτελεί πραγματικό κόσμημα, συνδυάζοντας δυτικά και ισλαμικά στοιχεία.
Η πρωτεύουσα θα σας γοητεύσει με τη μεσαιωνική της αύρα. Μια καλή πρόταση για μπάνιο αποτελεί η περιοχή του Ζινγκαρό, που απέχει περίπου μια ώρα από το Παλέρμο και διαθέτει πεντακάθαρες παραλίες. Οι φίλοι των καταδύσεων θα βρουν στους μικρούς κολπίσκους του Καστελαμάρε τον παράδεισό τους καθώς η περιοχή φημίζεται για τον υποβρύχιο πλούτο της.

Ιδρυμένες το 733 π.Χ. από Κορίνθιους αποίκους οι Συρακούσες ήταν μια από τις πρώτες αποικίες στο νησί. Με την σειρά της ίδρυσε δευτερεύουσες αποικίες και επέκτεινε τη ζώνη επιρροής της με σειρά πολέμων, καταλήγοντας κάποια στιγμή μια από τις ισχυρότερες πόλεις της Μεσογείου. Η αρχαία πόλη ήταν έως και τρεις φορές μεγαλύτερη από την σημερινή και χωρίζονταν σε πέντε ζώνες, στις αραιοκατοικημένες Επιπολές, στο τμήμα της νεκρόπολης Ακραδίνα, στο προάστιο Τύχη, στην Νεάπολη όπου βρίσκεται το θέατρο και στο νησί της Ορτυγίας, τον αρχικό οικισμό. Στο κέντρο της πόλης στην Ortygia εντυπωσιάζουν τα μεσαιωνικά του κτίρια. Δείτε τον Καθεδρικό Ναό, το Αρχαιολογικό Πάρκο με το Ελληνικό Θέατρο και το Ορατόριο του Διονύσου. Στην Ορτυγία υπάρχει η πηγή Αρεθούσα.  Οι Συρακούσιοι πίστευαν ότι τα νερά της χύνονται υπογείως στον ποταμό Αλφειό της Πελοποννήσου. Από την ίδια πηγή ο ναύαρχος Νέλσον πήρε νερό για τον στόλο του πριν ξεκινήσει για να αναζητήσει τον Ναπολέοντα στην Αίγυπτο για τη Μάχη του Νείλου.  Οι Συρακούσες, υπό την εξουσία του τυράννου Γέλωνα,  ενώθηκαν σε μια ισχυρή συμμαχία με τους Έλληνες του Ακράγαντα και της Γέλας και νίκησαν τους Καρχηδόνιους στην Ιμέρα, το 480 π.Χ.  Στο αρχαιολογικό μουσείο υπάρχουν πλούσια εκθέματα από τα οποία ξεχωρίζουν ο Ελληνικός Κούρος του 6ου π.Χ. αιώνα, η Αναδυομένη Αφροδίτη αντίγραφο του ελληνικού πρωτότυπου, λείψανα από δωρικούς ναούς της Αθηνάς και του Απόλλωνα, αγγεία από τη Γέλα και ξύλινα αγάλματα της Δήμητρας και της Κόρης.

Στις Συρακούσες οι παλιές σπηλιές χρησίμευαν κάποτε ως φυλακές. Σήμερα οι τουρίστες δοκιμάζουν την περίεργη ακουστική στο Ορέκιο ντι Ντιονίσους -το «Αυτί του Διονύσου»- και προσπαθούν να μπουν στη σπηλιά των Σχοινοποιών (Γκρότα ντει Κορντάρι). Εκεί κοντά βρίσκονται και οι κατακόμβες κάτω από τα ερείπια του Σαν Τζιοβάνι Ευαγγελίστα και το Μουσείο Παπύρου.

Ίσως η γραφικότερη και πιο κοσμοπολίτικη πόλη της Σικελίας, και άκρως τουριστική, η Ταορμίνα έχει κι αυτή ελληνικό παρελθόν. Είναι η αρχαία ελληνική αποικία Ταυρομένιον και διαθέτει το ομορφότερο αρχαίο θέατρο της Σικελίας. Το σχεδίασαν οι πρόγονοί μας τον 3ο π.Χ. αιώνα με τέτοιο τρόπο ώστε να προσφέρει μοναδική θέα της θάλασσας και του όρους Αίτνα, δημιουργώντας ένα φυσικό φόντο για τις παραστάσεις. Φημίζεται για την εξαιρετική ακουστική του, σε βαθμό που ο θεατής ακούει από το ψηλότερο τμήμα του οτιδήποτε συμβαίνει στην σκηνή. Είναι το δεύτερο μεγαλύτερο ελληνικό θέατρο της Σικελίας, χωρητικότητας 5.000 θεατών, μετά από αυτό των Συρακουσών.

Η Ταορμίνα δεν έχει μόνο αρχαίες δόξες. Διαθέτει παραλίες που θυμίζουν καρτ ποστάλ, καταπράσινους λόφους, ρομαντικά σοκάκια γεμάτα πολυτελείς boutiques, κάστρα, ναούς και μνημεία με ιστορία. Από εδώ βλέπεις και το επιβλητικό θέαμα τoυ ηφαιστείου της Αίτνας, που συμπληρώνει ένα πανέμορφο σκηνικό. Σήμα κατατεθέν της πόλης είναι ο καθεδρικός του 15ου αι., με τη γραφική πλατεία μπροστά του. Κάντε shopping στην Corso Umberto I με τα καταστήματα γνωστών οίκων, στο στολισμένο με μπουκαμβίλιες κέντρο της πόλης, και περιπλανηθείτε στα ρομαντικά δρομάκια του.

Η Κατάνια  έχει μεγάλο της ατού και  χειρότερο εχθρό την Αίτνα, που την κατέστρεψε τελευταία φορά το 1669. Παρόλα αυτά ο κεντρικός δρόμος λέγεται via Etna. Η πόλη καταστράφηκε 9 φορές από σεισμούς, εκρήξεις, επιδρομές, ανοικοδομήθηκε 9 φορές και οι φήμες λένε ότι κάθε φορά είναι πιο όμορφη από πριν. Η Κατάνια έχει επικρατήσει να λέγεται «Citta Nera» (Μαύρη πόλη) μια και η σκούρα λάβα του ηφαιστείου αποτέλεσε υλικό δόμησης. Η αρχαία Κατάνη ιδρύθηκε το 729 π.Χ. από Έλληνες αποίκους δεύτερης γενιάς στο νησί. Αποτελεί Μνημείο Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO χάρη στην αποκατεστημένη μπαρόκ αρχιτεκτονική της. Το προπύργιο του φτωχού ιταλικού Νότου είναι γεμάτο αναπαλαιωμένα οικοδομήματα.  Ο Καθεδρικός ναός της Αγίας Αγάθης, πολιούχου της πόλης, που επιβίωσε από καταστροφές είναι το νούμερο 1 αξιοθέατο. Κοντά στην πλατεία του Duomo με τον ελέφαντα-γλυπτό, αφουγκραστείτε το σφυγμό της πόλης στην Pescheria, τη γραφική ψαραγορά της Κατάνια.  Διάσημο τέκνο της πόλης υπήρξε ο Vincenzo Bellini, που εδώ έγραψε τη ρομαντική όπερα Νόρμα το 1831. Μη φύγετε χωρίς να δοκιμάστε pasta alla Norma, μακαρονάδα που πήρε το όνομά της από την όπερα του Μπελίνι.

Η όμορφη παραθαλάσσια πόλη Μεσσήνα βρίσκεται στα βορειοανατολικά του νησιού. Επισκεφθείτε το εντυπωσιακό Duomo (από το 1131), το αστρονομικό ρολόι και το Museo Regionale di Messina, όπου εκτίθενται κι έργα του Καραβάτζιο. Μια κοντινή εκδρομή από εδώ την οποία αξίζει να κάνετε είναι στο διάσημο παραθαλάσσιο θέρετρο Cefalu. Ο επιβλητικός βράχος (La Rocca), με την πολιτεία της Cefalu στα πόδια του, είναι από τα πιο πολυφωτογραφημένα «θέματα» από την Σικελία. 

Στα 70 χλμ. ανατολικά του Παλέρμο, η Cefalu συναγωνίζεται άνετα την Taormina για τον τίτλο του πιο δημοφιλούς προορισμού στο νησί. Ένα ψαροχώρι άλλοτε, εκτινάχθηκε γρήγορα στις προτιμήσεις των επισκεπτών, ενώ έγινε κι αγαπημένο μέρος για τη νεολαία όλης της Ευρώπης, αφού διαθέτει έντονη νυχτερινή ζωή. Από την άλλη, προσφέρει εικόνες που κόβουν την ανάσα, όπως το βράχο με τα ερείπια του αρχαίου ναού της Diana (Άρτεμις), τη «Σκάλα των Σαρακηνών» και τον συγκλονιστικό καθεδρικό με τους πύργους του. 

Τα ερείπια του Σελινούντα, που υπήρξε μια από τις μεγαλύτερες πόλεις στο δυτικότερο άκρο της Μεγάλης Ελλάδας, προβάλλουν ψηλά σε ένα ακρωτήριο πάνω από τη Μεσόγειο. Η αρχαία πόλη ιδρύθηκε το 628 π.Χ. και γνώρισε αιώνες ευημερίας πριν απομείνουν από αυτόν μόνο τα ερείπια που άφησαν οι Καρχηδόνιοι κατά τον Πρώτο Καρχηδονιακό Πόλεμο. Οι εντυπωσιακοί ναοί διαγράφονται κάτω από τον γαλάζιο ουρανό, δίνοντας στον επισκέπτη μια συνοπτική αλλά εύγλωτη εικόνα του αλλοτινού μεγαλείου.

Εκτός από τις ιστορίες για μαφία και βεντέτες, η Σικελία είναι ένας ξεχωριστός γαστρονομικός προορισμός που θα σας κλέψει την καρδιά. Αυτονόητο είναι πως τα ζυμαρικά βασιλεύουν στην κουζίνα του νησιού. Οι Σικελοί είχαν πάντα φαντασία και μεράκι στη μαγειρική τους. Κλασικό παράδειγμα, το εμβληματικό πιάτο τους Pasta con le Sarde όπου τα μακαρόνια και η τηγανιτή σαρδέλα συνδυάζονται αριστοτεχνικά. Κάππαρη, κουκουνάρι, παστή σαρδέλα, κρεμμύδι, μπόλικος βασιλικός συμμετέχουν πολύ συχνά σε αυτό το ιδιαίτερο συνταίριασμα και δημιουργούν την απόλυτη έκρηξη, φθάνοντας στο απόγειο της νοστιμιάς. Επίσης, τα κρασιά της Σικελίας διακρίνονται από πολυπλοκότητα αρωμάτων. Φημισμένα είναι  το Passopisciaro Guardiola κρασί που προέρχεται από τη βόρεια πλευρά του ηφαιστείου της Aίτνας, το Carlo Hauner Salina White από το νησί Σαλίνα που ανήκει στο σύμπλεγμα Aeolian Islands, βόρεια της Σικελίας και το Mazzei Zisola που η μεγάλη παράδοση του ονόματος ξεκινά από το 1435.

Στο ταξίδι σας στην Σικελία σίγουρα θα ξεχωρίσετε και ελληνικές λέξεις. Πλησιάστε αυτούς τους ανθρώπους και πείτε τους από πού κατάγεστε. Οι πόρτες και οι καρδιές θα ανοίξουν διάπλατα καθώς η αγάπη για τη «μάνα» Ελλάδα δεν έσβησε ποτέ. Προσοχή, μην τολμήσετε να πείτε σε κάποιον Σικελό πώς είναι… Ιταλός! Το βέβαιο είναι πως θα θυμώσει και θα αρχίσει τα «γαλλικά» για τους Ιταλούς.

Πώς θα πάτε: Η Σικελία έχει δύο αεροδρόμια στο Παλέρμο και την Κατάνια. Από την Ελλάδα μπορείτε να πάτε αεροπορικώς μέσω Ρώμης.

Μετά από ένα ταξίδι του στη Σικελία ο Γκαίτε είπε: "Η Σικελία και η Μεγάλη Ελλάδα με κάνει να ελπίζω στην αναγέννηση μιας ζωής". Είναι από τους λίγους τόπους στον κόσμο που στολίζεται με μνημεία τόσων πολλών και ποικίλων πολιτισμών. Τα ελληνικά, ωστόσο, μνημεία της Μεγάλης Ελλάδας διατήρησαν ανόθευτη την ελληνικότητα και την καθαρότητά τους, εξαιτίας της υπεροχής του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού έναντι του φοινικικού και του πολιτισμού των ντόπιων.  

Καθόλου υπερβολικά οι πιο ενημερωμένοι ταξιδιωτικοί οδηγοί του κόσμου γράφουν τα καλύτερα για την Σικελία και την συνιστούν ανεπιφύλακτα ως τον απόλυτο ταξιδιωτικό προορισμό. Που αλλού θα βρεις παράκτιες νήσους, ατέλειωτη ακτογραμμή, απότομα βουνά, κυματιστά χωράφια με σιτάρι, ηφαίστεια, ιστορία και αρχιτεκτονική ιδιαίτερα χαρακτηριστικές και αξιοσημείωτες;

Στην Σικελία με την κάμερα του enlefkotv: