Αιόλια νησιά: Εδώ είναι ο παράδεισος κι η κόλαση εδώ

 

Τα Αιόλια νησιά, στο Τυρρηνικό Πέλαγος, βόρεια της Σικελίας, κατοικήθηκαν από τη νεολιθική εποχή. Σύμφωνα με τον Όμηρο από τον καιρό του Οδυσσέα οι Έλληνες ναυτικοί ταξίδευαν στα νησιά που πήραν το όνομά τους από τον Αίολο, το μυθικό θεό των ανέμων.

Η σχέση των Ελλήνων δεν περιορίζεται μόνο στη βάπτιση του ονόματος. Κατά τη διάρκεια της 50ης ολυμπιάδας (580-576 π.Χ.) το Λίπαρι αποικίστηκε από ομάδα Ελλήνων Δωριέων που έφθασαν από την Κνίδο της Μικράς Ασίας και τη Ρόδο. Το 427 π.Χ., κατά τη διάρκεια της πρώτης αθηναϊκής αποστολής στη Σικελία, το Liparese συμμάχησε με τις Συρακούσες, ενδεχομένως εξ αιτίας της κοινής δωρικής προέλευσής τους.

Στο γυμνό Στρόμπολι
Για πρώτη φορά είδα το ενεργό ηφαίστειο από μακριά, νύχτα με Αυγουστιάτικο φεγγάρι, καθώς ταξίδευα με κρουαζιερόπλοιο από τη Γένοβα στη Μεσσίνα. Οι εικόνες που αντίκρισα ήταν τόσο συγκλονιστικές που υποσχέθηκα στον εαυτό μου κάποτε να ξαναγυρίσω στην περιοχή. Μήνες αργότερα, βρέθηκα στη Σικελία κι από εκεί με ενοικιαζόμενη θαλαμηγό, σε δυο ώρες, έφθασα στα ηφαιστειογενή νησιά του Αιόλου. Περπάτησα στο Στρόμπολι (φωτογραφία) και έζησα μια αξέχαστη εμπειρία. Λόγω της υψηλής δραστηριότητας του ηφαιστείου, επιτρέπονται μόνο ομαδοποιημένες αναβάσεις στο Όρος Stromboli. Να φθάσετε μέχρι το φάρο Γκέλσο ή Κάπο Γκρίλο όπου μπορείτε να έχετε εκπληκτική θέα προς τη Σικελία και στο βάθος θα δείτε το βουνό Αίτνα με το μεγαλύτερο ηφαίστειο στην Ευρώπη. Προσφέρονται περιηγήσεις με πεζοπορία από τα τέλη Μαρτίου έως τα τέλη Οκτωβρίου. Υπάρχουν διάφορες εταιρείες που οργανώνουν πεζοπορίες με ξενάγηση σε διάφορες γλώσσες. Οι ομαδικές αποστολές, μέχρι 20 άτομα το γκρουπ, κοστίζουν περίπου 30 ευρώ ανά άτομο, ενώ είναι δυνατό να προσληφθεί ιδιωτικός οδηγός (ο οποίος φυσικά στοιχίζει περισσότερο). Οι ομάδες πεζοπορίας αναχωρούν από το χωριό το απόγευμα - ανάλογα με την εποχή, μεταξύ 3:00 και 5:00 μ.μ. Η πεζοπορία διαρκεί περίπου 6 ώρες και φθάνει μέχρι την κορυφή του ηφαιστείου. Το μονοπάτι είναι κυρίως αμμώδες. Δεν βρήκα την πεζοπορία να είναι δύσκολη, ούτε επίπονη, αν και υποθέτω ότι αυτό εξαρτάται από το επίπεδο φυσικής κατάστασης του ατόμου.

Στο Στρόμπολι το ηφαίστειο επί αιώνες αναστάτωνε το νησί με τις εκρήξεις που συνέβαιναν κάθε 15 με 20 λεπτά, γι αυτό είναι γνωστό ως ο «παλαιότερος φάρος της Μεσογείου». Στο βορειότερο νησί του αρχιπελάγους μέχρι την έκρηξη που έγινε το 1930 ζούσαν 5.000 κάτοικοι. Ακολούθησε δεύτερη έκρηξη το 1950 οπότε όσοι είχαν απομείνει πήραν το δρόμο της μετανάστευσης κι έτσι ερημώθηκε το νησί. Η τελευταία μεγάλη έκρηξη συνέβη το 1996 και τραυμάτισε αρκετά άτομα.
Τα αρχαία χρόνια οι Έλληνες έπλεαν με τις τριήρεις τους σ αυτά τα ανήσυχα νερά και μάλιστα συνήθιζαν να «διαβάζουν» τον καιρό παρατηρώντας τον καπνό που έβγαινε από τον κρατήρα του ηφαιστείου στο Στρόμπολι. Το Ίντου, όπως χαρακτηριστικά ονομάζουν οι ντόπιοι το ηφαίστειό τους, δεν σταματά να βρυχάται- έστω διακριτικά- και πετά περίπου κάθε 15 λεπτά κομμάτια πέτρας και μάγμα, αναμεμειγμένα με ξεραμένη λάβα που κατρακυλά συνήθως στις δυτικές πλαγιές του. Παρ όλο ότι δεν υπάρχουν σπουδαία καταλύματα στο Στρόμπολι μπορεί να νοικιάσετε το σπίτι στο οποίο έμενε ο Πάμπλο Νερούντα.

Στο Λίπαρι της ελαφρόπετρας
Στην καρδιά του αρχιπελάγους είναι το ορεινό Λίπαρι, εύκολα προσιτό από τη Σικελία. Απέχει μόνο μισή ώρα με το δελφίνι. Μπορεί ν' αποτελέσει την καλύτερη βάση για να εξερευνήσετε και τα υπόλοιπα νησιά. Έχει μήκος λιγότερο από 10 χλμ. και πλάτος 5 χλμ. Διαθέτει δύο λιμάνια, το Σοτομονάστερο για τα πλοία και την Αγία Μαρίνα για τα μικρά σκάφη.

Οι πολλές ιαματικές πηγές και φουμαρόλες προδίδουν την ηφαιστειακή δραστηριότητα του παρελθόντος. Το σημείο με την καλύτερη θέα βρίσκεται στο Μπελβεντέρε Κουατρόκι, ενώ το πιο ψηλό βουνό είναι το Μόντε Κίρικα στα 602 μέτρα, απ όπου μπορείτε να δείτε τα νησιά Σαλίνα, Αλικούντι και Φιλικούντι.

Το Λίπαρι κατακτήθηκε από τους Ρωμαίους το 252 π.Χ. Το 839 δέχτηκε επίθεση και καταστράφηκε από τους Μουσουλμάνους. Από τότε παρέμεινε σχεδόν εγκαταλειμμένο για μερικούς αιώνες έως ότου ανακαταλήφθηκε η Σικελία από τους Νορμανδούς, που το 1083 εγκαταστάθηκαν στο νησί με μια ομάδα βενεδικτίνων μοναχών. Γύρω από το μοναστήρι, τα ερείπια του οποίου υπάρχουν ακόμα, κτίστηκε καθεδρικός ναός. Το 1544 η πόλη ληστεύτηκε από τον άγριο πειρατή Ariadeno Barbarossa, που μαζί με τα λάφυρα πήρε και τους δυστυχισμένους κατοίκους ως σκλάβους. Το Λίπαρι ξανακτίσθηκε και γεννήθηκε από τις τέφρες του χάρη στον Carlo V . Εκείνη την περίοδο ενώθηκε με το βασίλειο της Νάπολης.

Στο Αιολικό αρχαιολογικό μουσείο σε 25 δωμάτια εκτίθενται πολλά ευρήματα κυρίως από το βυθό της θάλασσας (τεφροδόχοι, βάζα, κοσμήματα). Πολλά από αυτά είναι ελληνικά. Επίσης αξίζει να δείτε τα αρχαία λουτρά Σαν Καλότζερο.

Οι περισσότεροι από τους 10.725 κατοίκους του νησιού μένουν σε σπίτια με παστέλ χρώμα. Κύρια ασχολία τους είναι η αλιεία, ο τουρισμός και η παραγωγή ελαφρόπετρας.

Ο παράδεισος των ηφαιστειολόγων
Τα 7 νησιά είναι ο παράδεισος των ηφαιστειολόγων που μελετούν από το 18ο αιώνα τα φαινόμενα των εκρήξεων. Ειδικοί υποστήριξαν ότι η περιοχή είναι ένα αυθεντικό δείγμα εγχειριδίων της παγκόσμιας ηφαιστειολογίας. Ο Δάντης έγραψε ότι είναι «η είσοδος στην κόλαση». Γι αυτό και η UNESCO ενέγραψε τα νησιά στον κατάλογο της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς.

Μια εκδρομή στο νησί Βουλκάνο είναι απαραίτητη, αν όχι για τίποτε άλλο για να δοκιμάσετε ένα λασπόλουτρο στα ιαματικά θειούχα λουτρά που θεωρούνται ένα κι ένα για το δέρμα.

Ο Όμηρος περιέγραψε το νησί ως εργαστήριο του Ηφαίστου, θεού της φωτιάς και των σιδηρουργών. Από τους τρεις παλιούς κρατήρες ο νότιος είναι ανενεργός εδώ και αιώνες. Ο μεγάλος είναι ακόμα ενεργός (η τελευταία έκρηξη έγινε το 1890) και ο τρίτος είναι στο βορειοανατολικό ακρωτήριο που δημιουργήθηκε πριν 2.000 χρόνια από έκρηξη.

Φθάνoντας στο λιμάνι Rorto di Levante πολλές πινακίδες σας δείχνουν πως θα φθάσετε στο Gran Cratere. Το περπάτημα μέχρι τον κρατήρα είναι αρκετά εύκολο και απλό: ακολουθήστε το βασικό δρόμο από την πόλη φορώντας οπωσδήποτε αθλητικά παπούτσια και σε μιάμιση ώρα θα βρίσκεστε μπροστά σε κίτρινες, φωτεινές, καθαρές ποσότητες θείου που υπάρχουν μέσα στις σχισμές των βράχων. Προσέξτε στην επιστροφή ν’ ακολουθήσετε το ίδιο δρομολόγιο, αυτό που δείχνει τα ίχνη του μονοπατιού. Ενδιαφέρον έχει και ο γύρος του νησιού με καραβάκι.

Το ηφαίστειο γεννήθηκε από την έκρηξη στη θάλασσα δύο χιλιάδες χρόνια πριν. Οι μαρτυρίες αναφέρουν ότι το 182 π.Χ. μία μεγάλη υποβρύχια έκρηξη δημιούργησε αυτή τη μικρή χερσόνησο. Ο ιστορικός και φυσιοδίφης Πλίνιος αναφέρεται λεπτομερώς στο συμβάν.

Μεταξύ Βουλκάνο και Βουλκανέλο και κατά μήκος του ισθμού μία παραλία είναι γεμάτη με λεπτή μαύρη άμμο, ενώ σε κοντινή απόσταση υπάρχει μια θεϊκή λίμνη λάσπης όπου στα αναβράζοντα νερά της οι άνθρωποι αποδίδουν θεραπευτικές ιδιότητες από αρχαιοτάτων χρόνων. Το υψηλό περιεχόμενο σε ραδόνιο αποδείχτηκε ιδανικό για τη νευραλγία, το κυκλοφοριακό, τις αρθρώσεις, τα κιρσώδη έλκη, τη νόσο των θηλυκών γεννητικών οργάνων και τις δερματολογικές παθήσεις γεγονός που έχει επαινεθεί από διάσημους γιατρούς όπως ο Cardarelli, ο Tomaselli, ο Paolucci και ο D’Arrigo. Βέβαια η καλύτερη απόδειξη της εξαιρετικής αξίας τους δίνεται κάθε χρόνο από την άμεση θεραπεία των ασθενών που το βεβαιώνουν λέγοντας ότι πριν τα αιολικά νερά είχαν δοκιμάσει μάταια άλλες μεθόδους.

Περί ορέξεως
Το δεύτερο μεγαλύτερο και πιο εύφορο από τα νησιά είναι η Σαλίνα. Εδώ υπάρχουν δύο μη ενεργά ηφαίστεια και τρία χωριά. Πληθυσμός 2.406 κάτοικοι, μήκος 7 χλμ. πλάτος 5,5 χλμ. Το όνομά της πήρε από τις αρχαίες αλυκές (σαλίνα) της Λίνγκουα, που είναι πλέον κλειστές.

Στο δρυμό βρίσκεται το ιερό Μαντόνα ντελ Τερτσίτο, που γιορτάζει κάθε 15Αύγουστο. Η περιοχή είναι προστατευόμενη γιατί τα απότομα τείχη Πίτσο ντι Κόρβο αποτελούν φωλιά για κοπάδια του σπάνιου γερακιού της Ελεονώρας, που κάθε χρόνο αποδημούν εδώ από τη Μαδαγασκάρη.

Αυτή η μυστική γωνιά της γης όπου το γυμνό ηφαιστειακό τοπίο και η γοητεία της ήρεμης φύσης γίνονται ένα στην πιο μαγευτική συνάντησή τους αποτέλεσε το φυσικό σκηνικό για το γύρισμα πολλών ταινιών. Πιο φημισμένη η ταινία του Ρομπέρτο Ροσελίνι και της Ινγκριντ Μπέργμαν που δημιούργησε σάλο για με τον παράνομο και θυελλώδη έρωτά τους. Αν είστε φαν του ιταλικού κινηματογράφου κι έχετε δει το "Il postino” οι σκηνές στις υπέροχες τοποθεσίες είναι γυρισμένες στη Σαλίνα.

Το καλοκαίρι οι τιμές είναι τσιμπημένες για τους τουρίστες, αλλά αυτό επ ουδενί μη σας εμποδίσει να δοκιμάσετε το ντόπιο λευκό κρασί Malvasia. Ο συγγραφέας Γκι ντε Μοπασάν θέλοντας να περιγράψει την ιδιαίτερα βαριά γεύση του και τη δυνατή μυρωδιά που αναδίνει από χώμα και θειάφι το ονόμασε χαρακτηριστικά «το κρασί του διαβόλου». Ίσως γιατί δεν πήγε στη Σαντορίνη. Το ίδιο ισχύει και για ένα άλλο τοπικό προϊόν αφού σύμφωνα με πολλούς «αν δεν έχεις δοκιμάσει την κάππαρη της Σαλίνα, δεν ξέρεις τι γεύση έχει η κάππαρη». Εμείς τη δοκιμάσαμε και έχουμε τις αμφιβολίες μας, αλλά ως ταξιδιάρηδες θεωρούμε καλό να μη κλείνουμε τους ορίζοντες μας.

Στη μικροσκοπική Παναρέα
Είναι το μικρότερο, το πιο παλιό και το ομορφότερο νησί. Περιβάλλεται από πολλές βραχονησίδες. Αγκυροβολήσαμε στο μικρό λιμάνι του Σαν Πιέτρο. Στο Κάπο Μιλατσέζε αντικρύσαμε το πιο γοητευτικό σημείο των Αιόλιων νησιών. Τα σπίτια πάντα εκθαμβωτικά λευκά και καθαρά με κήπους που ξεχειλίζουν από γιασεμί, βουκανβίλιες και ιβίσκους. Εδώ οι αρχαιολόγοι αποκάλυψαν ερείπια οικισμού της Νεολιθικής εποχής, ενώ στο τοπικό μουσείο μπορείτε να θαυμάσετε μυκηναϊκά αγγεία και εργαλεία. Σημαντικό αξιοθέατο είναι στο Punta Milazzese, το χωριό της χάλκινης περιόδου, που αποτελείται από 23 καλύβες και ανακαλύφθηκε το 1948.

Αν φθάσετε το καλοκαίρι δεν θα βρείτε διαθέσιμο ούτε παγκάκι, αφού  έχει γίνει στέκι της καλλιτεχνικής ελίτ του Μιλάνοu.

Φιλικούντι και Αλικούντι
Μεταξύ Σαλίνα και Αλικούντι βρίσκεται το Φιλικούντι. Είναι ένα ήσυχο νησί που διαθέτει τρία χωριά: το Πόρτο, το Πεκορίνι α Μάρε και το Βαλ ντι Κιέζα. Όσοι θέλουν να χαλαρώσουν θα βρεθούν στο σωστό μέρος. Στα 5 τετραγωνικά χιλιόμετρα του Αλικούντι δεν υπάρχει αρκετός χώρος για κατοίκους. Επιπλέον η δύσκολη πρόσβαση το μετέτρεψε σε ερημητήριο. Χωρίς τροχοφόρα και νυχτερινή ζωή είναι το ιδανικό μέρος για να «φορτώσετε» τις μπαταρίες σας.

Χρήσιμες πληροφορίες 
Κάθε καλοκαίρι ορδές τουριστών καταφθάνουν στα νησιά του Αιόλου για κολύμπι και καταδύσεις. Κι όμως αυτά τα 7 νησιά έχουν καταφέρει να διατηρούν τη φυσική τους ομορφιά και ιδίως το χειμώνα νομίζεις πως δεν τα άγγιξε ο πολιτισμός. Τα αποδημητικά πουλιά φωλιάζουν στους λόφους και οι συχνές καταιγίδες εντείνουν την αίσθηση της απομόνωσης. Η αλιεία της παλαμίδας ( palamido) γίνεται σε μεγάλες ποσότητες, όπως των τόνων και του ξιφία. Αυτό σημαίνει ότι το φρέσκο ψάρι δεν θα το στερηθείτε σε καμία περίπτωση.

Η καλύτερη εποχή για να ταξιδέψετε είναι από τον Μάϊο έως αρχές Ιουνίου η τέλη Σεπτεμβρίου και Οκτωβρίου για να ευχαριστηθείτε ηρεμία. Οι μέσες θερμοκρασίες κυμαίνονται σε 13°C το χειμώνα (Ιανουάριος), σε 20°C την άνοιξη (Μάιος), σε 27°C το καλοκαίρι (Ιούλιος) και 21°C το φθινόπωρο (Οκτώβριος). Η μέση θερμοκρασία για το έτος είναι μεταξύ 20°C και 16°C. Οι βροχοπτώσεις δεν είναι άφθονες (από 500 έως 600 χιλ. ετησίως), διανεμημένες από 50 έως 100 βροχερές ημέρες, οι πιο πολλές στη διάρκεια του χειμώνα. Η ετήσια μέση σχετική υγρασία είναι 77% με τις ελάχιστες αξίες της (69%) τον Αύγουστο και τις μέγιστες το Μάιο (73%). Οι κυρίαρχοι άνεμοι είναι τα βορειοδυτικά μαϊστράλια και οι νοτιοανατολικοί σιρόκο.

Πως θα πάτε
Μπορείτε να φθάσετε με φέρυ και ιπτάμενα δελφίνια που ξεκινούν από τα σπουδαιότερα λιμάνια της Σικελίας, το Μιλάζζο και τη Νάπολη. Επίσης, αρκετά δρομολόγια συνδέουν τα νησιά μεταξύ τους. Πληροφορίες για τα πλοία θα βρείτε στη διεύθυνση:  www.usticalines.it Αεροπορικώς φθάνετε μέσω Κατάνια και Παλέρμο. 

Εν κατακλείδι: Αν ψάχνετε για διαχρονική γαλήνη, εκδρομές φυσικής ιστορίας, ιδανικά μέρη για ιστιοσανίδα, καταδύσεις, πεζοπορία, αν είστε καλοφαγάδες και σας αρέσουν το ζωντανό ψάρι και το ολόφρεσκο φρούτο συστήνουμε τα νησιά του Αιόλου. Είναι το μέρος που μπορείτε να αποφασίσετε τι τύπου διακοπές θέλετε να κάνετε. Δεν είναι, άλλωστε, τυχαίο ότι αποτέλεσαν το ιδανικό σκηνικό για την ταινία «Il Postino», ούτε ότι συγκεντρώνουν πάνω από 200.000 τουρίστες κατά τους καλοκαιρινούς μήνες.
Σ.Σ. Το άρθρο αυτό δημοσιεύθηκε και στο asxetos.gr το 2005.