Σαλαμίνα, άλλος για την Κούλουρη...

 

Κλικ στην Σαλαμίνα, μια ανάσα από την πνιγμένη πρωτεύουσα! Είναι ένας κοντινός προορισμός για μονοήμερη εκδρομή από την Αθήνα ή ακόμη και για απογευματινή εξόρμηση. Η Σαλαμίνα είναι το μεγαλύτερο νησί του Σαρωνικού, βρίσκεται στο βόρειο τμήμα του και χωρίζεται από τις ακτές της Αττικής με το Στενό της Πάχης στα βορειοδυτικά και το στενό του Πειραιά στα ανατολικά. Στα βόρεια της Σαλαμίνας εκτείνεται ο κόλπος της Ελευσίνας.

Η Σαλαμίνα έχει να επιδείξει μια σπουδαία ιστορική διαδρομή. Υπήρξε Πατρίδα του ομηρικού βασιλιά Αίαντα του Τελαμώνιου και του τραγικού ποιητή Ευριπίδη. Κορυφαία στιγμή της αρχαίας ιστορίας της η περίφημη ναυμαχία της Σαλαμίνας, το 480 π.Χ., στα στενά της ανάμεσα στο στόλο των Αθηναίων και των Περσών. Ακόμα αντηχούν στ' αυτιά μου οι διηγήσεις της δασκάλας: Η ευστροφία του Θεμιστοκλή, η γενναιοψυχία των Ελλήνων -περίπου 350 ελληνικά πλοία αντιμετώπισαν 1.200 περσικά- ενώ αντηχούν τα λόγια του Σαλαμινομάχου Αισχύλου όπως τα κατέγραψε στην τραγωδία του "Πέρσες" (στίχ. 392): "Ίτε παίδες Ελλήνων ...νυν υπέρ πάντων ο αγών". Ιαχές νίκης κατακλύζουν το στενό πέρασμα ανάμεσα στην Σαλαμίνα και την Αττική. Ντροπιασμένος ο περσικός στόλος τρέπεται σε άτακτη φυγή. Και οι Έλληνες στήνουν στην Κυνόσουρα τύμβο προς τιμήν των Σαλαμινομάχων πολεμιστών.

Στην Σαλαμίνα έχει εντοπιστεί πλήθος αρχαιολογικών ευρημάτων που αποτελούν δείγμα της ένδοξης ιστορίας του νησιού. Το νέο Αρχαιολογικό Μουσείο Σαλαμίνας περιλαμβάνει εκθέματα από τους οικισμούς και τα νεκροταφεία της προϊστορικής περιόδου, όπως και κεραμικά ευρήματα από τη γεωμετρική έως και την πρωτοβυζαντινή περίοδο. Επίσης, στο μουσείο εκτίθενται το Μετρολογικό ανάγλυφο της Σαλαμίνας, μαρμάρινα επιτύμβια ανάγλυφα του 4ου κυρίως αιώνα, πλούσιο εποπτικό υλικό και τα εκθέματα που σχετίζονται με την ιστορία της πόλης, όπως ψηφισματικά ανάγλυφα και σχεδιαστικές αναπαραστάσεις της Ναυμαχίας της Σαλαμίνας.

Αξίζει να δείτε:
- Την οικία του Άγγελου Σικελιανού, έμεινε σε ένα σπιτάκι από το 1933 έως το 1950, απέναντι από το Μοναστήρι της Φανερωμένης.
- Το αρχοντικό της οικογένειας Γαλέου,στη πόλη της Σαλαμίνας.
- Τη προτομή του Γεωργίου Καραϊσκάκη,στην περιοχή Βουρκάρι. Ο θρυλικός αγωνιστής της Ελληνικής Επανάστασης, Γεώργιος Καραϊσκάκης είχε το στρατηγείο του στην παραλία της Σαλαμίνας, προστάτης του ήταν ο Άγιος Δημήτρης γι' αυτό και τελευταία του επιθυμία ήταν να ταφεί στο νησί. 
- Τους Ανεμόμυλους,στο λόφο Αγίου Νικολάου απέναντι από το λόφο Πατρίς.
- Το Πέτρινο Φάρο, στο ακρωτήρι Κόγχη, πλησίον του οικισμού "Περιστέρια"
- Tο Μουσείο Λαογραφίας και Τέχνης της Σαλαμίνας.
- Την αρχαία πόλη της Σαλαμίνας,στα Αμπελάκια.
- Το αρχαίο σπήλαιο του Ευριπίδη, στα Περιστέρια. 
- Τον Τύμβο των Σαλαμινομάχων.
- Το μικρό πέτρινο θεατράκι, στα Σελήνια.

Το Μετρολογικό ανάγλυφο της Σαλαμίνας είναι ένα από τα σημαντικότερα ευρήματα στο νησί. Η πλάκα με το ανάγλυφο ως το 1985 βρισκόταν εντοιχισμένη στο ξωκλήσι του Αγίου Δημητρίου στη θέση Περιβόλια της Σαλαμίνας και είναι φτιαγμένη από σκληρό πωρόλιθο. Τα ανθρώπινα μέλη που απεικονίζονται παριστάνουν μετρικές μονάδες που διαφωτίζουν ως προς την εφαρμογή των κανόνων της μετρολογικής κλίμακας στην αρχαία πολεοδομία και αρχιτεκτονική. Στο σωζόμενο τμήμα του ανάγλυφου της Σαλαμίνας απεικονίζονται για πρώτη φορά τα περισσότερα από τα γνωστά μέτρα μήκους της αρχαιότητας: οργιά, πήχης, σπιθαμή, κανόνας και πόδι.

Ενδιαφέρον παρουσιάζει ο άβακας γνωστός και ως Πλάκα της Σαλαμίνας, που βρέθηκε στο νησί το 1846, Ο Άβακας είναι η πρώτη σοβαρή προσπάθεια του ανθρώπου για να δημιουργήσει ένα εργαλείο υπολογισμού. Θεωρείται ο πρόγονος του υπολογιστή και βοηθούσε τον χρήστη του να θυμάται τους υπολογισμούς του. Ήταν δηλαδή ένα είδος επέκτασης της ανθρώπινης μνήμης. Χρονολογείται γύρω στο 3000 π.χ. και υπολογίζεται ότι είναι ο αρχαιότερος που βρέθηκε μέχρι σήμερα. Αρχικά θεωρήθηκε ότι ήταν ένα επιτραπέζιο παιχνίδι. Είναι κατασκευασμένος πάνω σε μια πλάκα, με διαστάσεις 149 εκ. μήκος, 75 εκ. πλάτος και 4,5 εκ. πάχος. Η πλάκα περιέχει λευκή άμμο και διαιρείται σε δύο τμήματα από ένα μεγάλο διαχωριστικό που υπάρχει στη μέση. Το επάνω τμήμα απαρτίζεται από 5 παράλληλες γραμμές, εξίσου χωρισμένες από μια κάθετη γραμμή, και ένα ημικύκλιο στο σημείο τομής της κατώτερης παράλληλης γραμμής με την κάθετη. Στο δεύτερο τμήμα υπάρχει άλλη μια ομάδα από 11 παράλληλες γραμμές, που επίσης τέμνονται σε δύο τμήματα από μια γραμμή αλλά το ημικύκλιο βρίσκεται αυτή τη φορά στην κορυφή της τομής. Η τρίτη, η έκτη και ένατη από αυτές τις γραμμές σημειώνονται με ένα σταυρό στο σημείο τομής με την κάθετη γραμμή.
 
Η Εκκλησία του Αγίου Μηνά ( Μητρόπολη Σαλαμίνας ) περιλαμβάνει αγιογραφίες του Αθανασίου Σούτσου, ενώ ο άμβωνας και το δεσποτικό είναι του Γιαννούλη Χαλεπά. Το Παρεκκλήσι του Αγίου Ιωάννη του Καλυβίτη,στη νότια Σαλαμίνα, εντός πευκόφυτου δάσους κοντά στην περιοχή των Κανακίων, είναι το πρώτο εκκλησάκι που χτίστηκε στο νησί.
Tο Μοναστήρι της Παναγίας Φανερωμένης, η οποία είναι αγιογραφημένη από τον Γεώργιο Μάρκου, από το Άργος περιλαμβάνει 3.500 μορφές. Εκεί βρίσκεται και ο τάφος του οπλαρχηγού Γιάννη Γκούρα. 
Στη βορειοανατολική πλευρά του νησιού βρίσκονται οι εγκαταστάσεις του Ναυστάθμου Σαλαμίνας, ενώ στο νότιο άκρο στέκεται αγέρωχος ο πέτρινος Φάρος του νησιού, με ηλικία που ξεπερνά τον αιώνα.

Η Σαλαμίνα έχει όμορφες γωνιές, ευχάριστη φύση και πολλά σημεία για μπάνιο. Δεν θα φύγετε χωρίς να επισκεφθείτε το λόφο όπου βρίσκεται το Ευριπίδειο Θέατρο και η εκκλησία της Παναγίας της Ελευθερώτριας. Η πανοραμική θέα που φτάνει από την Ελευσίνα ως και την Αθήνα θα σας αποζημιώσει. Τα μαβιά χρώματα του δειλινού χαϊδεύουν τις βάρκες που νωχελικά λικνίζονται στον απαλό κυματισμό. 

Πολύβουοι, ειδικά το καλοκαίρι, οι παραθεριστικοί οικισμοί, δημιουργούν έναν ιδιαίτερο χαρακτήρα, κράμα νησιού και χωριού. 
Για μπάνιο μπορεί κανείς να επιλέξει τη μεγάλη αμμώδη παραλία του Πέρανι, την Ψιλή Άμμο, την Ηλιακτή, τα Περιστέρια, τις παραλίες προς Αίας Κλαμπ και Κολώνες ή να προχωρήσει μέχρι την παραλία Σατιρλί. 

Στο νησί υπάρχουν δύο μαγευτικά πευκοδάση, για να γυμναστείτε και να έρθετε πιο κοντά στη φύση. Το πρώτο είναι το δάσος Φανερωμένης στα ΒΔ. του νησιού και προσφέρεται για τζόκινγκ και κάμπινγκ. Το δεύτερο είναι το δάσος Κανακίων, στα νότια του νησιού, που είναι ιδανικό για τζόκινγκ, mountain bike, ιππασία και πεζοπορία.

Μη ξεχάσετε: Να φάτε πλατέτσι με τυρί (λαδόψωμο), τηγανίτες και να προμηθευτείτε φρέσκα ψάρια νωρίς το πρωί από τα ψαροκάικα στην παραλία της Σαλαμίνας.

Το νησί αντλεί πιθανώς την ονομασία του από το φοινικικό shalam που σημαίνει ειρήνη, ενώ σύμφωνα με τον ιστορικό γεωγράφο Στράβωνα η Σαλαμίνα ήταν γνωστή με τις ονομασίες Σκιράς ( από τον ήρωα Σκίρο), Πιτυούσα (πίτυς = πεύκο) από τα πολλά πεύκα που υπήρχαν και Κυχρεία από τον Κυχρέα, ο οποίος ήταν γιος της νεράιδας Σαλαμίνας . Η λαϊκότερη ονομασία του Κούλουρη προέρχεται από το ακρωτήριο Κόλουρις, που σήμερα ονομάζεται Πούντα.

Σύμφωνα με τη μυθολογία την Σαλαμίνα ερωτεύτηκε παράφορα ο Ποσειδώνας και καρπός του έρωτά τους υπήρξε ο Κυχρέας (μισός άνθρωπος, μισός ψάρι η φίδι) που βασίλεψε στο νησί.Την κόρη του Κυχρέα Γλαύκη παντρεύτηκε ο Τελαμώνας (γιος του βασιλιά της Αίγινας, Αιακού), ο οποίος τον διαδέχθηκε στην εξουσία. Επειδή όμως δεν απέκτησαν παιδιά, μετά τον θάνατο της Γλαύκης ο Τελαμώνας ξαναπαντρεύτηκε την εκ Μεγάρων Ερίβοια, με την οποία απέκτησε το γιγαντόσωμο, γενναίο πολεμιστή Αίαντα. Ο Τελαμώνας φαίνεται ότι ήταν μανιώδης οπαδός του γάμου αφού παντρεύτηκε για τρίτη φορά την Ησιόνη, φέρνοντας στον κόσμο τον Τεύκτρο. Αίαντας και Τεύκτρος, ετεροθαλή αδέλφια, πήραν μέρος στον Τρωϊκό πόλεμο με 12 πλοία. Η απαράμιλλη γενναιότητα του Αίαντα τον έκανε τον πιο ξακουστό πολεμιστή στο στράτευμα των Ελλήνων. Η άδικη "κρίσις των όπλων" των Ατρειδών, οι οποίοι προτίμησαν να δώσουν σε ένδειξη τιμής τα όπλα του πεθαμένου Αχιλλέα στον Οδυσσέα και όχι στον Αίαντα, πλήγωσε ανεπανόρθωτα την υπερήφανη καρδιά του και μη μπορώντας να ζει άλλο "ατιμασμένος" αυτοκτόνησε, πέφτοντας με ορμή πάνω στο ξίφος του. Οι Σαλαμίνιοι τίμησαν τον ήρωά τους ονοματίζοντας έναν από τους οικισμούς τους Αιάντειο.