Η Φασηλίδα κρύβει πολλά μυστικά...

 

Το ταξίδι στο δρόμο της αρχαίας Λυκίας είναι μια ονειρική διαδρομή, από τις πιο όμορφες στην Τουρκία. Πρόκειται για μια απόδραση που περνά μέσα από μύθους και παραδόσεις για να συναντήσεις το αρχαίο παράλληλα με το σύγχρονο.

Η Φασηλίδα (αρχαία Φασηλίς), υπήρξε για πολλούς αιώνες ελληνική πόλη και σημαντικό λιμάνι στη νότιο Μικρά Ασία, απέναντι από την Κύπρο και δυτικά, κοντά στη σημερινή Αττάλεια, από την οποία απέχει 57 χλμ.

Εκτείνεται στους πρόποδες του Tahtali Dagi (2.357m.) σε ένα ακρωτήριο με πολλές παραλίες που άλλοτε αποτελούσαν λιμάνια. Η πόλη ταυτίζεται με τον αρχαίο Όλυμπο της Μυσίας για το οποίο έγραψε ο Όμηρος στην «Ιλιάδα» του.

Η Φασηλίδα είναι μια κατεστραμμένη πόλη της Λυκίας, θεωρείται όμως ένας από τους πιο σπουδαίους αρχαιολογικούς χώρους της Τουρκίας.
Είναι χτισμένη πάνω σε τρία πευκόφυτα λιμανάκια. Στα βόρεια του λιμανιού βρίσκεται η μεγαλύτερη από τις τρεις νεκροπόλεις που υπήρχαν γύρω από την πόλη. Οι περισσότεροι τάφοι είναι βυζαντινής εποχής. Προς την κορυφή της ακρόπολης, σε μια μικρή κοιλάδα, υπάρχουν σαρκοφάγοι Λυκιακού τύπου.

Στα άκρα της λεωφόρου είναι ορατά τα ίχνη από τα ερείπια εμπορικών καταστημάτων, λουτρών και ενός γυμνασίου. Λίγο πιο κάτω από τη λεωφόρο διακρίνονται τα ερείπια του αρχαίου αμφιθεάτρου, από το πάνω μέρος του οποίου η θέα είναι συναρπαστική προς την πόλη με τους τρεις λιμένες της. Το θέατρο αυτό, τα ρωμαϊκά χρόνια μετατράπηκε σε αρένα και για την προστασία των θεατών από τα άγρια ζώα, σε ειδικά διαμορφωμένες αίθουσες υπήρχαν κλουβιά. Κατεβαίνοντας από το θέατρο υπάρχει η βυζαντινή αγορά, που ήταν σχεδόν τετράγωνη τριγυρισμένη από περιστύλια με μωσαϊκή πλακόστρωση.

Το νότιο λιμάνι της Φασηλίδας υπηρετούσε στρατιωτικούς σκοπούς. Εκεί διασώθηκαν τα ερείπια ενός ισχυρού τείχους, χτισμένου πάνω σε ψηλό βράχο, ενώ τα υπολείμματα του πύργου παρατήρησης προκαλούν μεγάλη εντύπωση. Μέσα από την πόλη περνούσε μια λεωφόρος με αρκετό πλάτος – περίπου 20 μέτρα – μεγάλο τμήμα της οποίας διατηρήθηκε ως τις μέρες μας. Στη δυτική κατάληξη της λεωφόρου αυτής βρίσκεται η πύλη του Αδριανού με πολύ όμορφη κατασκευή. Προς τα νότια του λιμανιού βλέπει η Πύλη του Αδριανού, από την οποία έχει απομείνει μόνο η βάση της. Χτίστηκε το 129 μ.Χ. όταν επισκέφτηκε την πόλη ο Ρωμαίος αυτοκράτορας.

Σύμφωνα με την παράδοση η Φασηλίδα εποικίστηκε από τον μυθικό Μόψο. Πιθανότερο είναι να ιδρύθηκε γύρω στο 690 π.Χ. από ένα Δωριέα ροδιακής καταγωγής τον Λάκιο, που ήταν αδελφός του Αντίφημου. Όπως η Γέλα έτσι και η Φασηλίδα κράτησαν για πολλά χρόνια τον ροδίτικο χαρακτήρα τους και λάτρευαν τη θεά Αθηνά της Λίνδου. Τα ερείπια του ναού, αφιερωμένου στην Αθηνά, διασώζονται ως σήμερα στη Φασηλίδα και σύμφωνα με το μύθο εκεί εκτιθόταν το δόρυ του Αχιλλέα.

Σύμφωνα με την παράδοση, οι Ρόδιοι άποικοι κυριεύοντας τη Φασηλίδα πρότειναν στους ντόπιους κατοίκους να επιλέξουν ανάμεσα στο καλαμπόκι και τα παστωμένα ψάρια. Αυτοί επέλεξαν τα ψάρια. Αυτός ο μύθος καθόρισε και μετέπειτα εμπορική όψη της πόλης που πορεύτηκε με κεντρικό πυλώνα ανάπτυξης το θαλάσσιο εμπόριο. Η εμπορική ναυτιλία, αλλά και η αλιεία, διαδραμάτισαν σημαντικό και πρωτεύοντα ρόλο στην οικονομική ανάπτυξη της πόλης. Παραστάσεις των λιμανιών, της αγοράς, καθώς και της πρύμνης των αρχαίων πλοίων, σε νομίσματα της πόλης του 466 π.Χ. επιβεβαιώνουν την εμπορική όψη της Φασελίδας με κεντρικό μοχλό ανάπτυξης το θαλάσσιο εμπόριο. Ακόμη και η γεωργία θα μπορούσε να εξυπηρετήσει την ανάπτυξη της πόλης. Τα όρη των Σολύμων, κοντά στη Φασηλίδα, προσέδιδαν στους κατοίκους πολλά λουλούδια, ιδιαίτερα τριαντάφυλλα, το ροδέλαιο των οποίων δόξασε την περιοχή.

Γράφοντας για την πανέμορφη περιοχή θα μπορούσα να αφιερώσω ένα άρθρο ολόκληρο μόνο για τις παραλίες της. Δεν υπάρχει περίπτωση να μην ερωτευτείς τα γαλαζοπράσινα νερά. Η εξωτική της ομορφιά και το μοναδικό τοπίο την καθιστούν μια από τις ωραιότερες παραλίες της Τουρκίας. Μη χάσεις την ευκαιρία να απολαύσεις το ηλιοβασίλεμα από τη μαγευτική τοποθεσία του αμφιθεάτρου, στην ακρόπολη. Απλά για κάποιον που ψάχνεται και θέλει να περνά σε διαφορετικά μέρη τις διακοπές σου, αξίζει να πάει. Με το που πατάς το πόδι σου στην Φασηλίδα και την γύρω περιοχή νιώθεις σαν να γεμίζει η καρδιά σου ευτυχία. Το λιμάνι είναι μικρό, τα νερά είναι καταπράσινα, τα σπίτια σε αποχρώσεις μπλε και άσπρου, στέκονται περήφανα, για να συνθέσουν όλα μαζί μια γραφική εικόνα που, πάει, τελείωσε, την κράτησες στο μυαλό σου.

Η Φασηλίδα μαζί με τις άλλες οκτώ ελληνικές πόλεις της Μικράς Ασίας πήρε μέρος στην ίδρυση της Ναυκράτιδος στο Δέλτα του Νείλου, στις αρχές του 6ου π.Χ.
Είναι γνωστή κυρίως για την πολιορκία της από τους Έλληνες το 469 ή 466 π.Χ. κατά την εκστρατεία τους εναντίον των περσικών δυνάμεων που είχαν τότε συγκεντρωθεί στις εκβολές του Ευρυμέδοντα ποταμού. Τα χρόνια εκείνα η Φασηλίδα τελούσε υπό περσική κυριαρχία και οι Έλληνες προσπάθησαν και πέτυχαν να την αποσπάσουν από αυτήν. Ελευθερώθηκε από τον Κίμωνα το 469 π.Χ. και υποχρεώθηκε να συμμετάσχει στην Αθηναϊκή Συμμαχία, πληρώνοντας υπέρογκο φόρο τριών έως έξι ταλάντων. Η Έφεσος την ίδια εποχή πλήρωνε φόρο έξι ταλάντων, κάτι που φανερώνει την εμπορική αξία της Φαηλίδας. Ούτε είναι τυχαίο ότι εδώ υπήρχε ναός αφιερωμένος στον Ερμή, θεό του εμπορίου.

Εδώ παρήγαγαν υψηλής ποιότητας αρωματικά έλαια. Θεωρείτο ισχυρή αποικία και περιελάμβανε τρεις λιμένες : τον ανατολικό, το βόρειο και το νότιο. Αρκετά καλά διατηρημένα είναι τα ερείπια του αρχαίου υδραγωγείου, δεύτερου σε μέγεθος στη Μικρά Ασία μετά από αυτό της Ασπένδου, λίγο ανατολικότερα. Το υδραγωγείο αυτό βρίσκεται στο βόρειο μέρος της πόλης και ο ταμιευτήρας του προσέδιδε στην πόλη φρέσκο πόσιμο νερό. Έχουν διασωθεί τα ερείπια του ταμιευτήρα, ο οποίος διαθέτει υπόγεια δεξαμενή και το μυστικό της κατασκευής της μέχρι σήμερα δεν έχει λυθεί. Πολύ επιμελημένα ήταν κατασκευασμένος και προστατευμένος με ειδικά οικοδομικά στηρίγματα.

Παρά τη δωρική της καταγωγή, υπήρξε για καιρό το ανατολικότερο σημείο ουσιαστικής αθηναϊκής επιρροής στα νότια παράλια της Μικράς Ασίας επί της Μεσογείου. Τον 4ο αι. συμπαρατάχτηκε με τον βασιλιά της Καρίας Μαύσωλο μέχρι που το 333 π.Χ. δέχτηκε ως ελευθερωτή τον Μέγα Αλέξανδρο. Μάλιστα, ένας από τους μύθους υποστηρίζει, ότι ο Μέγας Αλέξανδρος ήταν θαμμένος εδώ, στη Φασηλίδα. Μέχρι σήμερα έχουν διασωθεί οι κυκλώπειες πέτρες της κεντρικής λεωφόρου της Φασηλίδας, αυτές όπου κάποτε, πάτησαν τα σανδάλια του ίδιου του Μεγάλου Στρατηλάτη.

Σήμερα οι επιστήμονες έχουν λόγους να πιστεύουν, ότι οι στρατηγοί του Αλεξάνδρου προκειμένου να αποφευχθεί η λεηλασία του τάφου, έθαψαν κρυφά το σώμα του ηγέτη τους κοντά στη Φασελίδα. Μια ομάδα Γερμανών αρχαιολόγων σε αποτέλεσμα της έρευνας σχετικά με το θέμα αυτό, η οποία επικεντρώθηκε στις γραπτές πηγές από την Πέργαμο και την Αντιόχεια – βασίλεια που σχηματίστηκαν από τους διαδόχους του Αλεξάνδρου – έμμεσα το αποδεικνύουν. «Αυτό, δεν αποτελεί έκπληξη» λέει ο καθηγητής Michael Eberchart και συνεχίζει : «Θυμηθείτε το μυστικό τόπο ταφής του Τζενγκίζ Χαν, για παράδειγμα. Στην αρχαιότητα πάντα, όταν επρόκειτο για διακεκριμένο πρόσωπο, υπήρχε η τάση να κρύψουν τον τόπο ταφής του.»

Η στρατηγική της θέση και ο εξαίρετος ελλιμενισμός που προσέφερε την έκαναν να υποστεί πολλές επιδρομές και καταλήψεις, αλλά επιβίωσε ως ισχυρό εμπορικό λιμάνι μέχρι τον 11ο μ.Χ. αιώνα. Ύστερα μαράζωσε είτε λόγω των πειρατών, είτε λόγω γειτονικού έλους.

Ρωμαϊκά ερείπια διασώζονται μέχρι σήμερα στην αρχαία θέση, η οποία βρίσκεται κοντά στο χωριό Τεκίροβα, στον κόλπο της Αττάλειας.
Πολλά αρχαιολογικά ευρήματα από τη Φασηλίδα μπορεί ο επισκέπτης να τα δει στο μουσείο της Αττάλειας.

Αφήνουμε πίσω μας τη Φασηλίδα, ένα τόπο ιερό με μεγάλη στρατηγική σημασία μέσα στους ιστορικούς χρόνους και επιστρέφουμε στην Αττάλεια, που είναι η βάση μας. Εδώ έχουμε πολλά να δούμε αφού για τους Τούρκους είναι το «Μαϊάμι της Μεσογείου».