Παταγονία, η άκρη του κόσμου

 

Tαξίδι στην άγρια γη των Ινδιάνων, στη θρυλική γη των τυχοδιωκτών, στην άκρη του κόσμου. Μένει τώρα να τη γνωρίσουμε...
Μοιάζει με στοίχημα με αντίπαλο τον εαυτό σου και με μόνο σύμμαχο πάλι τον εαυτό σου.
Ο λόγος για την Παταγoνία,  μια τεράστια περιοχή (6 φορές η Ελλάδα) που καταλαμβάνει το νότιο μέρος της Νοτίου Αμερικής. Ξεκινά από τον ποταμό Ρίο Νέγρο στον Βορρά, γύρω δηλαδή στον τεσσαρακοστό παράλληλο νοτίου πλάτους και φθάνει ως το στενό του Μαγγελάνου, που την χωρίζει από ένα μεγάλο νησί, την περίφημη «Γη  του Πυρός».

Ο Πορθμός του Μαγγελάνου, που βρίσκεται στο νότιο άκρο της Νοτίου Αμερικής, συνδέει τον Ατλαντικό με τον Ειρηνικό ωκεανό. Έχει μήκος 580 χλμ. περίπου και πλάτος 20-30 χλμ. Πήρε το όνομά του από τον Πορτογάλο θαλασσοπόρο Φερδινάνδο Μαγγελάνο, που πέρασε από εκεί το 1520, επιχειρώντας τον πρώτο περίπλου της υδρογείου.
Το πέρασμα, είναι το πιο σημαντικό φυσικό πέρασμα μεταξύ του Ειρηνικού και του Ατλαντικού ωκεανού, αλλά θεωρείται αρκετά δύσκολο να το διαπλεύσει κανείς, επειδή το κλίμα εκεί είναι αφιλόξενο και το πέρασμα πολύ στενό. Συγκεκριμένα στο πιο στενό του σημείο το πλάτος του είναι περίπου 4 χλμ (2½ μίλια).

Το όνομα Παταγόνες το έδωσε στους ιθαγενείς Τεχουέλτσες (που στη δική τους γλώσσα σημαίνει οι άνθρωποι που ήλθαν από τη θάλασσα) ο Πορτογάλος θαλασσοπόρος Φερδινάνδος Μαγγελάνος, ο οποίος για λογαριασμό του βασιλιά της Ισπανίας έκανε, πρώτος αυτός, τον γύρο του κόσμου και πρόσθεσε απέραντες εκτάσεις στο στέμμα της Καστίλλης.

Το ταξίδι του Μαγγελάνου το έχει περιγράψει ο γραμματικός του Αντώνιος Πιγκαφέτα, που ο δικός μας Φώτης Κόντογλου υποστηρίζει πως ήταν από τη Ρόδο. 
Ο Μαγγελάνος το 1520, με τέσσερις καραβέλες, ήταν ο πρώτος Ευρωπαίος που αποφάσισε να παραπλεύσει τις αφιλόξενες και επικίνδυνες ακτές της Αργεντινής ψάχνοντας απεγνωσμένα να βρει το πέρασμα από τον Ατλαντικό στον Ειρηνικό Ωκεανό.

Τον Οκτώβριο του 1520 οι καραβέλες βρέθηκαν σε ένα αραξοβόλι, εκεί όπου σήμερα είναι το παταγονικό λιμάνι του Σαν Τζουλιάν. Οι ισπανοί ναύτες έβγαιναν κάθε μέρα στην ακτή για να μαζέψουν ξύλα, να προμηθευτούν νερό, χόρτα κλπ., αλλά επί δύο μήνες δεν είχαν δει άνθρωπο!
Όμως, σύμφωνα με την περιγραφή Πιγκαφέτα (και μετάφραση Κόντογλου στο βιβλίο «Οι αδάμαστες ψυχές»): 
"...Μια μέρα, εκεί που δεν το περιμέναμε, φανερώθηκε ένας άνθρωπος γίγαντας. Στεκότανε στην αμμουδιά σχεδόν γυμνός και χόρευε, τραγουδώντας και ρίχνοντας στο κεφάλι του κάποια σκόνη. Ο καπετάνιος έστειλε στη στεριά έναν ναύτη, παραγγέλνοντάς του να κάνει τις ίδιες χειρονομίες, για να του δείξει πως είμαστε φίλοι του και ο αγριάνθρωπος το κατάλαβε καλά και ήρθε σε ένα μικρό νησί που είχε ξεμπαρκάρει ο καπετάνιος...
Αυτός ο άνθρωπος ήταν τόσο μεγαλόσωμος, που το κεφάλι μας έφτανε με το ζόρι ίσαμε τη μέση του. Ο καπετάνιος τού έδωσε το όνομα Παταγκόν (σ.σ. από το ισπανικό pata που σημαίνει πόδι, δηλαδή Παταγόνας σημαίνει μακρυπόδαρος)".

Υπάρχουν στην Παταγονία Έλληνες; Και βέβαια! Ιδού τι λέει μια περήφανη ελληνίδα:
«Η τύχη µου µ’ έφερε εδώ, στην Παταγονία της Χιλής, στο νοτιότερο σηµείο του κόσµου. Η Ελλάδα, ωστόσο, παραµένει στην καρδιά µου, είναι η πατρίδα µου! Γι’ αυτό, άλλωστε, και διδάσκω αφιλοκερδώς τη γλώσσα µας στους λιγοστούς ντόπιους µε µακρινές ελληνικές ρίζες. Με ενδιαφέρει ο ελληνισµός να προχωρά!». 
Λόγια συγκινητικά από μια Αθηναία που εγκαταστάθηκε στο Μπουένος Αϊρες, όταν έφυγε οικογενειακώς, το 1949.

Είναι η µοναδική αµιγώς ελληνική οικογένεια που κατοικεί στα Στενά του Μαγγελάνου, στη Νότια Αµερική, στην πόλη Πούντα Αρένας, απέναντι από τη Γη του Πυρός, 3.000 χιλιόµετρα από το Σαντιάγο, πρωτεύουσα της Χιλής.

Έστω κι αν απέχει είκοσι τέσσερις ολόκληρες ώρες αεροπορικώς, µέσω Νέας Υόρκης, από την Ελλάδα, η κυρία Αθηνά Στεφαδούρου-Οικονόµου τη γενέτειρά της, την Αθήνα, δεν την ξεχνά: 
- «Εκεί γεννήθηκα και µεγάλωσα ως τα έντεκά µου, µε τον Καλύµνιο πατέρα µου και τη ρωσίδα µητέρα µου. Και σήµερα, στα εβδοµήντα τρία µου, εξακολουθώ να είµαι περήφανη που είµαι Ελληνίδα»! 
Παρακάτω video για την Παταγoνία με την κάμερα του enlefkotv: