ON LINE Περιοδικό - ΜΗ ΚΕΡΔΟΣΚΟΠΙΚΟ - με τον Χρήστο Μυστιλιάδη

Στο Ζάκρο όλα χωράνε σε μια ματιά

Αν το να ξαπλώνετε διαβάζοντας στις αιώρες και στις πολυθρόνες είναι κάτι που σας κάνει να βαριέστε, αν το να κολυμπάτε και να απολαμβάνετε τον ήλιο στην αμμώδη παραλία σας φαίνεται μονότονο και η εξερεύνηση του βυθού και το ψάρεμα δεν είναι του στυλ σας, αν δεν σας ενδιαφέρει να χρησιμοποιήσετε το υπαίθριο γυμναστήριο γιατί ζητάτε μια πιο φυσική δραστηριότητα, τότε μην ξεχάσετε να πάρετε μαζί σας και τα καλά σας ορειβατικά παπούτσια. Είναι απαραίτητα στη Ζάκρο, το ανατολικότερο σημείο της Κρήτης.

Η περιοχή είναι από τις πλέον γαλήνιες και όμορφες της Κρήτης. Εδώ είναι το πρώτο σημείο της Ελλάδας που αντικρίζει κάθε πρωί τον ήλιο να αναδύεται από το Λιβυκό πέλαγος. Παντού υπάρχουν δένδρα πυκνά και χαράδρες.

Ζάκρος! Απέχει 106 χλμ. νοτιοανατολικά από τον Άγιο Νικόλαο, 40 χλμ. από τη Σητεία, 20 χλμ. από το Παλαίκαστρο και η όλη περιοχή μεταξύ της Άνω και της Κάτω Ζάκρου έχει κατοικηθεί από τα Μινωϊκά χρόνια. Είναι το δεύτερο σε μέγεθος χωριό του Δήμου Ιτάνου με 800 περίπου κατοίκους.

Το Μινωϊκό ανάκτορο (8.000 τ.μ. και κατά υπολογισμούς με 300 διαμερίσματα) στη δυτική ακτή της μικρής κοιλάδας της Κάτω Ζάκρου αποτελεί το σπουδαιότερο αξιοθέατο στην περιοχή και αποκαλύφθηκε στις ανασκαφές που άρχισαν το 1961 από τον αρχαιολόγο Νικόλαο Πλάτωνα.

Γύρω από το ανάκτορο απλωνόταν μικρή πόλη που και αυτή εξερευνήθηκε. Εκτός από τα ισόγεια δωμάτια το ανάκτορο διέθετε και άλλους ορόφους με διαμερίσματα στολισμένα με τοιχογραφίες.

Στη δυτική πτέρυγα του ανακτόρου υπήρχαν οι τελετουργικές και επίσημες αίθουσας, όπως και στα άλλα μινωϊκά παλάτια. Στους χώρους αυτούς υπήρχε αίθουσα συμποσίου, αίθουσα τελετών με κίονες, δωμάτιο- δεξαμενή καθαρμών, ιερό, αρχείο όπου βρέθηκαν πινακίδες σε γραμμική γραφή Α, σκευοφυλάκιο (το θησαυροφυλάκιο του ιερού), όπου βρέθηκαν πολλά τελετουργικά σκεύη, λίθινα, πήλινα και μεταλλικά (τα περισσότερα εκτίθενται στο αρχαιολογικό μουσείο Ηρακλείου) και αποθήκες, μαγειρεία και χώροι εργαστηρίων.

Η ανατολική πτέρυγα του ανακτόρου χαρακτηρίστηκε από τον ανασκαφέα χώρος βασιλικών διαμερισμάτων, με πολύθυρα, φωταγωγούς και στρογγυλή πισίνα στη μέση. Στη νότια πλευρά υπήρχε υπόγεια κρήνη κι ένα χτιστό πηγάδι στο οποίο βρέθηκαν πολλά σπασμένα δοχεία που χρησίμευαν για την άντληση του νερού.

Το ανάκτορο της Ζάκρου θεωρείται κτίσμα της Νεοανακτορικής περιόδου (γύρω μετά το 1700 π.Χ.). Καταστράφηκε από φωτιά γύρω στα 1450 και δεν ξανακατοικήθηκε. Η καταστροφή του έχει συνδεθεί με την έκρηξη του ηφαιστείου της Θήρας. Στα βόρεια της Ζάκρου βρέθηκε ιερό στο οποίο ανακαλύφθηκαν πολυάριθμα ειδώλια της Μεσομινωϊκής περιόδου.

Εκτός από τους τάφους που βρέθηκαν στην περιοχή του Ανακτόρου, πρωϊμότερες ταφές διαπιστώθηκαν στις σπηλιές που είναι στα γύρω υψώματα και στη «φάραγγα των νεκρών», μια διαδρομή 2 ωρών η οποία οδηγεί από την Κάτω Ζάκρο στη θάλασσα.

Και βέβαια δεν υπάρχουν μόνο αυτά στην Κάτω Ζάκρο. Αν θέλετε να βιώσετε την αίσθηση ότι δεν είστε τουρίστας, ότι δεν είστε πελάτης και δεν είστε ένα μέρος της μάζας των ανθρώπων που επισκέπτονται την Κρήτη σημειώστε αυτό το όνομα: Stella’s Traditional Apartments.

Είναι ένα μικρό συγκρότημα τριών διαμερισμάτων χτισμένα ακριβώς στην κορυφή του αμφιθεάτρου που σχηματίζει η εύφορη κοιλάδα της Κάτω Ζάκρου. Βρίσκονται σε περίοπτη θέση και βλέπουν τη θάλασσα πάνω από τις κορυφές των ελαιόδεντρων που φύονται χαμηλότερα.

Ακριβώς από πίσω, και υπό την ίδια διεύθυνση, θα βρείτε τη Villa George (Τηλ. 28430-23.739), με πέντε εξοπλισμένα διαμερίσματα 2 - 3 ατόμων, καταπράσινους κήπους με αιώρες και μια μεγάλη εξωτερική κουζίνα με τα όλα της για κοινή χρήση.

Η απόσταση από την ακτή είναι 500 μέτρα, πολύ κοντά για να απολαμβάνει κανείς το άρωμα και την λάμψη της στο φως του ήλιου και αρκετά μακριά για να αποσβέσει κάθε ήχο "πολιτισμού" προερχόμενο από τα αυτοκίνητα των επισκεπτών της παραλίας. Την ησυχία της περιοχής διαταράσσουν μόνο φυσικοί ήχοι: πουλιά, τζιτζίκια, ο άνεμος και το θρόϊσμα φύλλων.

Η προσέγγιση των Apartments γίνεται από τον χωματόδρομο που διέρχεται μπροστά από τον Αρχαιολογικό Χώρο και κατόπιν από την έξοδο του φαραγγιού των Νεκρών. Η απόσταση από την έξοδο του φαραγγιού είναι 150 μέτρα. Αυτός είναι ο δρόμος που παλιά ένωνε την Άνω με την Κάτω Ζάκρο και είναι ένα must για τον επισκέπτη να τον διασχίσει είτε με αυτοκίνητο είτε περπατώντας, γιατί η θέα του στο φαράγγι καθώς πορεύεται στο χείλος του είναι πραγματικά μεγαλειώδης.

Το Υiannis Retreat (Τηλ. 28430-25.726) προσφέρει, σε ένα επίσης φροντισμένο περιβάλλον, πέντε επιπλωμένα και πλήρως εξοπλισμένα στούντιο.

Στην ίδια τοποθεσία θα βρείτε και τα τέσσερα εξοπλισμένα διαμερίσματα 2 - 4 ατόμων, της Κατερίνας (Τηλ. 28430-26.893, 26.896).

Στο δρόμο που οδηγεί πίσω στη Ζάκρο, μπορείτε να μείνετε στα σύγχρονα ενοικιαζόμενα διαμερίσματα Kato Zakros Palace (Τηλ.28430-29.550, 6974888269), ευρύχωρα, πλήρως εξοπλισμένα και με πανοραμική θέα στον κόλπο της Κάτω Ζάκρου. Πρόκειται για τρία στούντιο των 2 - 3 ατόμων, τρία δίκλινα δωμάτια και ένα διαμέρισμα, χωρητικότητας 4 ατόμων.

Στο μέσο περίπου της διαδρομής από την Κάτω στην Επάνω Ζάκρο, θα συναντήσετε τα ενοικιαζόμενα δωμάτια Bay View (Τηλ. 28430-26.887, 6972221918), σε σημείο που, αν και από απόσταση, βλέπει θάλασσα. Πρόκειται για δέκα πλήρως εξοπλισμένα δίκλινα δωμάτια και δύο διαμερίσματα, χωρητικότητας έως και 4 ατόμων. Στον ίδιο χώρο και σε έκταση 20 στρεμμάτων, μπορείτε επίσης να κάνετε τη βόλτα σας ανάμεσα σε κουνέλια, λαγούς, κατσικάκια, πέρδικες, παγόνια, και άλλα ήμερα και άγρια ζώα και πουλιά που προστατεύονται εκεί.

Στα 150 μ. πιο πάνω, στην είσοδο του φαραγγιού, υπάρχουν και τα δωμάτια Φαράγγι (Τηλ. 6973322915). Πρόκειται για τρία δίκλινα και ένα τρίκλινο δωμάτιο.

Επιστρέφοντας στην παραλία, τα δωμάτια είναι πιο μικρά και απλά, καθώς στεγάζονται σε παλιά κτίσματα, τα οποία έχουν υποστεί κάποιες ανακατασκευές και ανακαινίσεις, άλλα πρόσφατα και άλλα παλαιότερα.

Στην παραλία, λοιπόν, με τη θάλασσα στα πόδια σας μπορείτε να μείνετε:
Στη Μελίνα (Τηλ. 6973322915): ένα διαμέρισμα 2-4 ατόμων, δύο δίκλινα δωμάτια (το ένα με κουζίνα).
Στο Coral ή την Αθηνά (Τηλ. 28430-26.893, 26.896): με τρία και αντίστοιχα τέσσερα δίκλινα δωμάτια.
Στον Ποσειδώνα (Τηλ. 28430-26.893, 26.896): με πέντε δίκλινα δωμάτια με κοινό μπάνιο και τέσσερα τρίκλινα με δικό τους μπάνιο.

Η διαδρομή για την παραλία περνάει ανάμεσα από μικρούς κήπους, που διατηρούν οι Ζακρίτες για την παραγωγή των λαχανικών, της πατάτας, των φρούτων και των εσπεριδοειδών τους. Ο χρόνος που χρειάζεται κανείς για να βγει στην παραλία είναι περίπου 7-8 λεπτά, περπατώντας (φυσικά πολύ λιγότερος χρησιμοποιώντας αυτοκίνητο) και είναι πολύ ευχάριστος.

Οι παραλίες της Κάτω Ζάκρου φημισμένες για την καθαριότητα των νερών είναι στρωμένες άλλοτε με πετραδάκια κι άλλοτε από ψιλή άμμο, πλούσιες σε αλιεύματα ακόμα και για τον ερασιτέχνη ψαρά ή τον ψαροντουφεκά και τον επαγγελματία. Όλη η δραστηριότητα της παραλίας συγκεντρώνεται σε τρεις ταβέρνες, ένα φάστ-φουντ με ελληνικές νοστιμιές( γύρο, σουβλάκι κ.λ.π.) και μια καφετέρια-μπαρ. Στην ταβέρνα της περιοχής μπορεί κανείς να γευτεί όλη την γκάμα της παραδοσιακής Κρητικής κουζίνας, φαγητά που μαγειρεύονται εξολοκλήρου με υλικά της περιοχής (λάδι, λαχανικά, ψάρι) και από ντόπιους μάγειρες.

Τέσσερις ταβέρνες όλες κι όλες είναι στην παραλία: το Ακρογιάλι και η Άνεση του Νίκου Περάκη, ο Γλάρος, ο Ναπολέοντας και η ταβέρνα του Νίκου Πλατανάκη.

Να σημειώσουμε εδώ ότι οι ιδιοκτήτες στις ταβέρνες διατηρούν τους δικούς τους κήπους και καλλιεργούν οι ίδιοι τα προϊόντα που σερβίρουν. Είναι μια μοναδική απόλαυση στην παραλία ο καφές, το παγωτό ή το ποτό στο καφέ-μπαρ Amnesia, με τις εξαιρετικές ροκ και όχι μόνο μουσικές επιλογές.

Υπάρχουν πεζοπορικές διαδρομές κλιμακούμενης δυσκολίας από πολύ εύκολες έως πολύ απαιτητικές που μπορείτε να απολαύσετε κάτω από τις οδηγίες του Ηλία και της Στέλλας. Πρέπει να γνωρίζετε ότι η Στέλλα και ο Ηλίας (από τα Stella’s Traditional Apartments) είναι φανατικοί trekkers με αναβάσεις σε όλα τα βουνά της Ελλάδας, μέχρι το Κιλιμάντζαρο, τις Άλπεις και τα Ιμαλάια. Και αν το ζητήσετε δεν νομίζω ότι θα βρείτε τον Ηλία απρόθυμο να σας οδηγήσει σε κάποια από αυτές ξεφεύγοντας από τις τουριστικές διαδρομές και ανακαλύπτοντας πράγματα που μόνο οι ντόπιοι γνωρίζουν στα γύρω βουνά.

Επίσης, υπάρχει στην έξοδο του «Φαραγγιού των Νεκρών» ασφαλισμένο αναρριχητικό πεδίο και ο Ηλίας θα είναι πρόθυμος να σας δανείσει τον εξοπλισμό του για να σκαρφαλώσετε διαδρομές εύκολες – δύσκολες ή να ανοίξετε μια δική σας.

Ακόμη αν σας ενδιαφέρει ο Ελληνικός ή ο Κρητικός παραδοσιακός χορός, ζητείστε από την Στέλλα να σας διδάξει από συρτάκι και χασάπικο μέχρι πεντοζάλη και τσάμικο (Η Στέλλα είναι καθηγήτρια Φυσικής Αγωγής με ειδικότητα τον Ελληνικό Παραδοσιακό χορό). Κι όλα αυτά αν δεν τύχετε σε κάποια από τις Ελληνικές βραδιές που οργανώνονται τακτικά με ρακί, κρασί ψητό, μουσική, χορό και πολύ αγάπη κάτω από τον έναστρο ουρανό της Κάτω Ζάκρου στην αυλή των Stella Traditional Apartments.

Πως θα πάτε:

Με το αυτοκίνητό από το Ηράκλειο ή τη Σητεία. Είναι γεγονός ότι το Ηράκλειο εξυπηρετεί καλύτερα, καθώς συνδέεται καθημερινά με την Αθήνα και τον Πειραιά τόσο αεροπορικώς με την Olympic Air (Tηλ. 801 801 0101), την Aegean (Tηλ. 801 112 0000) και την Athens Airways (Tηλ. 210-66.96.600), όσο και ακτοπλοϊκώς με τις Μινωικές Γραμμές (τηλ. 801.11.75000), την ΑΝΕΚ (τηλ. 210-41.97.420) και την Blue Star Ferries(Tηλ. 210-89.19.800, www.bluestarferries.com). Τέλος, υπάρχει και απευθείας πτήση της Αegean, για τη Σητεία (Από Απρίλιο μέχρι Οκτώβρη).

Απέχει από το Ηράκλειο 3 ώρες με το αυτοκίνητο.

Εκδηλώσεις:

Τα πανηγύρια της Μεταμόρφωσης στις 6 Αυγούστου και του Αγίου Αντωνίου 17 Ιανουαρίου είναι τοπικές γιορτές εξαιρετικού ενδιαφέροντος.

Ψώνια:

Αν επισκεφθείτε την περιοχή μπορείτε ν’ αγοράστε είδη λαϊκής τέχνης, εικόνες, υφαντά και δοκιμάστε κρασί, ρακί, γλυκά, κριθοκουλούρα, γίδα βραστή και μαϊντανοσαλάτα.

Χρήσιμα Τηλέφωνα:

Κωδικός κλήσης...................28430

Δήμος Ιτάνου..............2843340800

Νοσοκομείο Σητείας.............24.311

ΚΤΕΛ Σητείας......................22.272

Αστυνομία ………….28430 92365

Η Ζάκρος εικάζεται ότι ήταν το σημαντικότερο λιμάνι της Μινωικής Κρήτης και ήλεγχε το εμπόριο του νησιού με την Αίγυπτο. Ο κόλπος της Ζάκρου ενισχύει την υπόθεση ότι εδώ υπήρξε κάποτε ένα σημαντικό λιμάνι.

Το φαράγγι της Ζάκρου ή "Φαράγγι των Νεκρών" είναι από τα μεγαλύτερα και αξιολογότερα της Κρήτης, με αρχαιολογικό, οικολογικό και γεωφυσικό ενδιαφέρον. Ονομάστηκε έτσι γιατί στα τοιχώματά του διακρίνονται χαρακτηριστικές βραχοσπηλιές που κατά τους προϊστορικούς χρόνους, και οπωσδήποτε πριν από τη δημιουργία του Ανακτόρου, χρησιμοποιήθηκαν τόσο για κατοίκηση, όσο και για ταφές. Μέσα από το «φαράγγι των νεκρών» διέρχεται το Ευρωπαϊκό μονοπάτι Ε4. Επίσης, το σπήλαιο των "Πελεκητών" με αρχαιολογικό και γεωλογικό ενδιαφέρον, συνδέεται με μονοπάτι με τον οικισμό της Κάτω Ζάκρου.

Με δεδομένο ότι από τότε που ανακαλύφθηκε το Μινωικό Ανάκτορο της Κάτω Ζάκρου, απαγορεύθηκε η όποια ανοικοδόμηση πάνω στην παραλία, τόσο οι ταβέρνες όσο και τα καταλύματα που θα βρείτε εκεί είναι σε κτίρια που προϋπήρχαν και έχουν ανακαινιστεί ή απλώς αλλάξει χρήση. Κατά τ' άλλα, τα περισσότερα καταλύματα του οικισμού βρίσκονται σε απόσταση 500 και πλέον μέτρων από την παραλία, είναι κατά κύριο λόγο νεόδμητα, αρκετά περιποιημένα και με όμορφη θέα.

Σε απόσταση 7.5 χλμ. βρίσκεται το χωριό της Ζάκρου με τους παλιούς νερόμυλους και τις πηγές του Μέσα Μύλου, της Παναγιάς του Βίγλου, τη Μινωϊκή έπαυλη, αλλά και η νέα ανασκαφή στη θέση "Σφάκα" με τα Μινωϊκά εργαστήρια. Σε απόσταση 8 χλμ. βρίσκεται ο Ξερόκαμπος με τις υπέροχες και πεντακάθαρες παραλίες.

Γενικά η Κάτω Ζάκρος είναι το τέλος μιας πολύ ενδιαφέρουσας διαδρομής που ξεκινά από τη Σητεία περνώντας από το ιστορικό Μοναστήρι Τοπλού, από το υπέροχο και μοναδικό στην Ευρώπη φοινικόδασος "Βάι", από το Παλαίκαστρο με τις καταπληκτικές του παραλίες και από διάφορα μικρά χωριουδάκια με παραδοσιακή Κρητική αρχιτεκτονική. Από τη Σητεία επίσης μπορεί να φθάσει κανείς στη Ζάκρο μέσω Χανδρά - Ζήρου, επισκεπτόμενος τη Πραισό, τη Βόϊλα, την Ετιά και τον Ξερόκαμπο.

Εν κατακλείδι:

Ο κόλπος, το φαράγγι, το Ανάκτορο, τα κακοτράχηλα βουνά, ο αέρας και το πέλαγος είναι όλα εκεί. Όλα χωράνε σε μια ματιά.

Ότι κι αν γράψει κανείς είναι αδύνατο να μεταφέρει έστω και ένα ψήγμα της ατμόσφαιρας που θα βρείτε εδώ. Καμία περιγραφή δεν είναι ικανή, κανένας φωτογραφικός φακός δεν μπορεί να χωρέσει τόση ανεπιτήδευτη ομορφιά.